Üzdə sızanaq yaranıb, dərinizdə ləkələr artıb, saçınız tökülür və ya sadəcə dəriyə qulluq proseduru etdirmək istəyirsiniz. Belə vəziyyətlərdə ən çox yaranan suallardan biri budur: dermatoloqa, yoxsa kosmetoloqa müraciət etməliyəm?
Bu iki istiqamət bir-birinə yaxın görünsə də, əsas məqsədləri həmişə eyni deyil.
Dermatoloq ilk növbədə dəri, saç və dırnaq xəstəliklərinin diaqnostikası və tibbi müalicəsi ilə məşğul olan həkimdir. Amerika Dermatologiya Akademiyası dermatoloqu dəri, saç və dırnaq xəstəliklərinin diaqnostika və müalicəsi üzrə ixtisaslaşmış tibb həkimi kimi təsvir edir. (aad.org)
Kosmetologiya isə daha çox dərinin görünüşü, qulluq ehtiyacları və estetik korreksiya ilə əlaqəli prosedurları əhatə edir. Burada vacib bir detal var: “kosmetoloq” ifadəsinin peşə və tibbi səlahiyyət dairəsi ölkəyə və mütəxəssisin təhsilinə görə dəyişə bilər. Məsələn, Vəfa Clinic-in rəsmi saytında komandadakı kosmetologiya mütəxəssisləri “həkim-kosmetoloq” kimi təqdim olunur.
Ona görə yalnız “dermatoloq və ya kosmetoloq” adına deyil, probleminizin tibbi xəstəlik, yoxsa estetik ehtiyac olmasına baxmaq daha doğrudur.
Dermatoloq və kosmetoloq arasındakı əsas fərq nədir?
Ən sadə şəkildə fərqi belə ifadə etmək olar:
Dermatoloq əsasən xəstəliyi diaqnostika və müalicə edir.
Kosmetologiya isə daha çox dəri görünüşünün və estetik xüsusiyyətlərin yaxşılaşdırılmasına yönəlir.
Məsələn, üzünüzdə səbəbi bilinməyən qızartı və qaşınma varsa, ilk məqsəd onu lazer və ya kosmetik prosedurla gizlətmək deyil. Əvvəlcə bunun allergik dermatit, rosacea, ekzema, infeksiya və ya başqa xəstəlik olub-olmadığı müəyyən edilməlidir.
Digər tərəfdən, dəriniz sağlamdır, amma:
- üz təmizlənməsi;
- dəri teksturasının yaxşılaşdırılması;
- incə xətlərin korreksiyası;
- dəriyə qulluq;
- müəyyən aparat prosedurları;
- estetik üz korreksiyası
ilə maraqlanırsınızsa, kosmetologiya istiqamətində konsultasiya uyğun ola bilər.
Lakin sərhəd həmişə bu qədər kəskin deyil. Dermatoloqlar da kosmetik prosedurlarla məşğul ola bilər. Amerika Dermatologiya Akademiyası dermatoloqların tibbi dəri xəstəlikləri ilə yanaşı qırışlar, çapıqlar və digər estetik problemləri də qiymətləndirə bildiyini qeyd edir. (aad.org)
Vəfa Clinic-də də dermatologiya və estetik/kosmetoloji xidmətlər eyni klinik struktur daxilində fəaliyyət göstərir.
Hansı problemlərdə dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Əsas qayda belədir: dəridə xəstəlik ehtimalı varsa, ilk müraciət dermatoloqa olmalıdır.
Aşağıdakı problemlər buna nümunədir.
Davamlı və iltihablı sızanaqlar
Bir-iki təsadüfi sızanaq üçün həmişə tibbi müalicə lazım olmaya bilər.
Lakin:
- sızanaqlar davamlıdırsa;
- üz, sinə və kürəkdə geniş yayılıbsa;
- ağrılı düyün və kistlər yaranırsa;
- sızanaqlardan sonra çapıq qalırsa;
- istifadə etdiyiniz qulluq vasitələri nəticə vermirsə
dermatoloqa müraciət etmək daha məqsədəuyğundur.
Akne sadəcə kosmetik görünüş problemi deyil. Bu, pilosebase vahidlə əlaqəli dermatoloji xəstəlikdir və bəzi hallarda reseptli preparatlar tələb edə bilər.
Kosmetoloji prosedurlar daha sonra sızanaqdan qalan ləkə, çapıq və tekstura dəyişikliklərinin korreksiyasında müalicə planına əlavə edilə bilər.
Qaşınma, səpgi və qızartı
Dəridə səbəbi bilinməyən səpgi varsa, birbaşa pilinq, lazer və ya təmizləmə proseduru etdirmək düzgün yanaşma deyil.
Qaşınma və səpginin arxasında:
- allergik kontakt dermatit;
- atopik dermatit;
- infeksiya;
- ürtiker;
- psoriaz;
- göbələk xəstəliyi;
- dərmana reaksiya
kimi müxtəlif səbəblər ola bilər.
Amerika Dermatologiya Akademiyası dermatoloqların səpgilərdən infeksiyalara, allergik dəri reaksiyalarından immun sistemlə əlaqəli xəstəliklərə qədər geniş spektrli dəri problemlərini diaqnostika etdiyini bildirir. (aad.org)
Bu tip problemlərdə əvvəlcə Vəfa Clinic-in Dermatologiya xidməti üzrə müayinəyə müraciət etmək daha uyğun ola bilər.
Xal və digər dəri törəmələrində dəyişiklik
Xalın:
- ölçüsü dəyişirsə;
- forması asimmetrikləşirsə;
- rəngi dəyişirsə;
- qanayırsa;
- davamlı qaşınırsa;
- yeni və qeyri-adi görünən törəmə yaranıbsa
onu kosmetik məqsədlə sadəcə götürmək əvəzinə əvvəlcə dermatoloji qiymətləndirmədən keçirmək lazımdır.
Şübhəli dəri törəməsinin kosmetik prosedurla aradan qaldırılması diaqnostik qiymətləndirməni gecikdirə bilər.
Dəri infeksiyaları
Göbələk, bakterial və virus mənşəli dəri infeksiyalarında kosmetoloji qulluq əsas müalicəni əvəz etmir.
Dəridə:
- irinləmə;
- ağrılı qızartı;
- qabıqlanma;
- dairəvi səpgilər;
- su qabarcıqları;
- ziyillər;
- sağalmayan yaralar
varsa, əvvəlcə səbəb müəyyən edilməlidir.
Saç tökülməsində dermatoloq, yoxsa kosmetoloqa getmək lazımdır?
Saç tökülməsi xüsusilə vacib nümunədir, çünki problemin səbəbi yalnız saçın özündə olmaya bilər.
Saç tökülməsinə:
- androgenetik alopesiya;
- telogen effluvium;
- alopesiya areata;
- dəmir çatışmazlığı;
- qalxanabənzər vəz problemləri;
- hormonal dəyişikliklər;
- baş dərisinin xəstəlikləri;
- bəzi dərmanlar;
- ciddi stress və xəstəliklər
səbəb ola bilər.
Buna görə saç tökülməsində ilk məqsəd “saç üçün prosedur seçmək” deyil, tökülmənin növünü və səbəbini müəyyən etməkdir.
Saç mezoterapiyası və digər estetik prosedurlar bəzi pasiyentlərdə əlavə yanaşma ola bilər, amma düzgün diaqnozu əvəz etmir.
Vəfa Clinic-də saç və baş dərisi problemlərinin qiymətləndirilməsi üçün ayrıca Trixologiya xidməti də fəaliyyət göstərir.
Xüsusilə saç tökülməsi qəfil başlayıbsa, dairəvi saçsız sahələr varsa, qaş və kirpiklər də tökülürsə və ya baş dərisində qızartı, yara və qabıqlanma müşahidə edilirsə, tibbi qiymətləndirmə daha vacibdir.
Hansı problemlərdə kosmetoloqa müraciət etmək olar?
Əgər dəri xəstəliyi deyil, əsasən estetik görünüş və qulluq ehtiyacı sizi narahat edirsə, kosmetologiya uyğun istiqamət ola bilər.
Məsələn:
- dərinin quruluğu və qulluq ehtiyacı;
- səthi tekstura problemləri;
- dəriyə peşəkar qulluq;
- üz təmizlənməsi;
- yaşlanma əlamətlərinin estetik korreksiyası;
- incə xətlər;
- dəri elastikliyinin azalması;
- estetik üz konturunun korreksiyası;
- uyğun pasiyentlərdə aparat prosedurları.
Vəfa Clinic-də kosmetoloji istiqamətlə yanaşı ayrıca aparat kosmetologiyası xidməti də təqdim olunur. Klinikada ultrasəslə üz təmizlənməsi, Fotona lazer, HIFU, RF-lifting, Aquapeel, mikrocərəyan terapiyası və digər cihaz əsaslı prosedurların olduğu göstərilir.
Dəriyə qulluq və estetik prosedurlar üçün Kosmetologiya xidmətləri, cihaz əsaslı prosedurlar üçün isə Aparat kosmetologiya səhifəsinə baxmaq mümkündür.
Üzdə ləkə varsa dermatoloqa, yoxsa kosmetoloqa getmək lazımdır?
Bu sualın cavabı ləkənin nə olduğundan asılıdır.
İnsanların “ləkə” adlandırdığı dəyişikliklər bir-birindən tamamilə fərqli ola bilər.
Məsələn:
- günəş ləkələri;
- melazma;
- sızanaqdan sonra yaranan postinflamatuar piqmentasiya;
- çillər;
- seboreik keratoz;
- xal;
- başqa dəri törəmələri
eyni görünmür və eyni üsulla müalicə edilmir.
Səbəbi bilinməyən və ya yeni yaranmış piqmentli dəyişiklikdə əvvəlcə dermatoloji qiymətləndirmə daha təhlükəsizdir.
Diaqnoz məlum olduqdan sonra və dəyişiklik estetik xarakterlidirsə, lazer, pilinq və digər kosmetoloji prosedurlar müalicə planına daxil edilə bilər.
Bu prinsip Vəfa Clinic-in aparat kosmetologiya səhifəsində də vurğulanır: davamlı səpgi, güclü iltihab və səbəbi bilinməyən ləkə olduqda əvvəlcə dermatoloq müayinəsi lazım ola bilər.
Botoks, dolğu və digər inyeksiyalar üçün kimə müraciət edilməlidir?
Botoks və dolğu estetik prosedur olsa da, onları adi kosmetik qulluqla eyniləşdirmək düzgün deyil.
Bunlar inyeksion prosedurlardır və:
- üz anatomiyasının bilinməsi;
- uyğun preparat və dozanın seçilməsi;
- tibbi tarixçənin nəzərə alınması;
- əks göstərişlərin müəyyənləşdirilməsi;
- mümkün ağırlaşmaların tanınması və idarə olunması
tələb olunur.
Amerika Dermatologiya Akademiyası kosmetik prosedurların sadə görünə biləcəyini, amma təhlükəsiz icra üçün dərinin və onun altında yerləşən strukturların tibbi biliklərinin lazım olduğunu vurğulayır. (aad.org)
Bu səbəbdən botoks, dolğu və digər tibbi-estetik inyeksiyalar üçün mütəxəssisin yalnız “kosmetoloq” adlandırılmasına deyil, tibbi təhsilinə, prosedur üzrə hazırlığına və təcrübəsinə baxmaq vacibdir.
Vəfa Clinic-in rəsmi saytında bu istiqamətdə çalışan mütəxəssislər həkim-kosmetoloq kimi təqdim olunur.
Dolğu və üz konturunun korreksiyası haqqında məlumatı Kontur plastika xidməti səhifəsindən əldə edə bilərsiniz. Klinikada kontur plastika üçün də prosedurdan əvvəl fərdi konsultasiya və sağlamlıq vəziyyətinin qiymətləndirilməsi vurğulanır.
Sızanaqdan qalan ləkə və çapıq üçün kimə getmək lazımdır?
Burada proses iki mərhələli ola bilər.
Əgər aktiv sızanaqlar hələ davam edirsə, əvvəlcə onların nəzarətə alınması vacibdir. Çünki aktiv akne davam etdiyi halda yalnız çapıqları müalicə etmək yeni izlərin yaranmasının qarşısını almır.
Bu mərhələdə dermatoloq:
- aknenin tipini;
- ağırlıq dərəcəsini;
- çapıq riskini;
- istifadə olunan dərman və kosmetikanı
qiymətləndirə bilər.
Aktiv akne nəzarətdə olduqdan sonra qalan:
- qırmızı izlər;
- tünd ləkələr;
- çökək çapıqlar;
- tekstura dəyişiklikləri
üçün lazer, microneedling, kimyəvi pilinq və digər dermatokosmetoloji yanaşmalar ayrıca qiymətləndirilə bilər.
Yəni eyni pasiyentdə dermatoloq və kosmetoloji prosedurlar bir-birinə alternativ deyil, eyni müalicə planının müxtəlif mərhələləri ola bilər.
Rozasea, həssas dəri və davamlı qızartıda kimə müraciət edilməlidir?
Üzün qızarması həmişə “həssas dəri” demək deyil.
Davamlı qızartının arxasında:
- rosacea;
- kontakt dermatit;
- seboreik dermatit;
- günəş zədələnməsi;
- istifadə edilən kosmetik məhsula reaksiya;
- digər dermatoloji problemlər
ola bilər.
Belə hallarda dəriyə təsadüfi turşu, pilinq, lazer və ya aktiv kosmetik məhsul tətbiq etmək vəziyyəti daha da ağırlaşdıra bilər.
Əvvəlcə dermatoloji diaqnoz qoyulduqdan sonra qızartının damar komponenti və ya estetik nəticələri üçün uyğun kosmetoloji/aparat proseduru ayrıca planlaşdırıla bilər.
Dəriyə qulluq proqramı üçün dermatoloq lazımdır, yoxsa kosmetoloq?
Əgər dəriniz sağlamdır və məqsədiniz gündəlik qulluq proqramı qurmaqdırsa, uyğun təlimli kosmetologiya mütəxəssisi dəri tipinə uyğun qulluq istiqaməti verə bilər.
Amma dəriyə qulluq seçərkən aşağıdakı problemlər varsa dermatoloji qiymətləndirmə daha faydalı ola bilər:
- müalicəyə cavab verməyən akne;
- ekzema;
- rosacea;
- davamlı qaşınma;
- pigmentasiya xəstəliyi;
- tez-tez allergik reaksiya;
- reseptli dermatoloji preparatlardan istifadə.
Məsələn, retinoid, antibiotik və digər reseptli preparatların istifadəsi kosmetik qulluqdan fərqli olaraq tibbi qərardır.
Kosmetik vasitələr də dermatoloji müalicəni əvəz etməməlidir.
Dermatoloq və kosmetoloq birlikdə işləyə bilərmi?
Bəli. Əslində bir çox estetik və dermatoloji problemdə multidissiplinar yanaşma daha məntiqlidir.
Məsələn:
Akne: əvvəl dermatoloji müalicə → sonra qalan ləkə və çapıqların estetik korreksiyası.
Rosacea: əvvəl xəstəliyin tibbi nəzarəti → sonra uyğun hallarda damar və teksturaya yönəlik prosedurlar.
Saç tökülməsi: əvvəl səbəbin diaqnostikası → sonra uyğun pasiyentdə əlavə prosedurlar.
Piqmentasiya: əvvəl ləkənin növünün müəyyən edilməsi → sonra uyğun lazer, pilinq və ya başqa estetik metod.
Yaşlanma əlamətləri: dəri sağlamdırsa və məqsəd estetikdirsə, birbaşa estetik konsultasiya mümkün ola bilər.
Vəfa Clinic-in həm dermatologiya, həm kosmetologiya, həm də aparat kosmetologiyası xidmətlərinin olması bu istiqamətlərin fərqli ehtiyaclara xidmət etdiyini göstərir.
Hansı hallarda kosmetoloji proseduru təxirə salıb əvvəlcə həkimə getmək lazımdır?
Dəridə aktiv xəstəlik olduğu halda estetik proseduru sadəcə görünüşü yaxşılaşdırmaq üçün davam etdirmək bəzən problemi ağırlaşdıra bilər.
Aşağıdakı hallarda əvvəlcə tibbi qiymətləndirmə daha məqsədəuyğundur:
- səbəbi bilinməyən yeni səpgi;
- güclü qaşınma;
- aktiv irinli infeksiya;
- ağrılı və sürətlə yayılan qızartı;
- sağalmayan yara;
- dəyişən xal;
- qəfil və intensiv saç tökülməsi;
- göz, ağız və digər selikli qişalarda da səpgi;
- dəri dəyişiklikləri ilə yanaşı hərarət və ümumi halsızlıq.
Xüsusilə geniş yayılmış səpgi, yüksək hərarət, selikli qişaların tutulması, nəfəsalma çətinliyi və ya üz-dodaqda qəfil şişkinlik kimi əlamətlər olduqda adi kosmetoloji və ya planlı dermatoloji qəbul gözləmək əvəzinə təcili tibbi yardım lazım ola bilər.
Dermatoloq və ya kosmetoloq seçərkən nələrə diqqət etmək lazımdır?
Mütəxəssis seçimi xüsusilə inyeksion, lazer və enerji əsaslı prosedurlarda vacibdir.
Konsultasiyada aşağıdakı sualları vermək faydalıdır:
- Bu problemin dəqiq diaqnozu nədir?
- Prosedura ehtiyac varmı?
- Proseduru həyata keçirəcək şəxsin tibbi ixtisası nədir?
- Bu prosedur üzrə nə qədər təcrübəsi var?
- Alternativ üsullar hansılardır?
- Mümkün yan təsirlər və ağırlaşmalar nələrdir?
- Prosedur mənim dəri tipim üçün uyğundurmu?
- Hansı preparat və ya cihaz istifadə olunacaq?
- Nəticə ilə bağlı real gözlənti nə olmalıdır?
Amerika Dermatologiya Akademiyası estetik prosedurdan əvvəl mütəxəssisin ixtisasını, həmin prosedur üzrə təcrübəsini, riskləri, alternativləri və gözlənilən nəticəni soruşmağı tövsiyə edir. (aad.org)
Yəni seçim yalnız “kim daha ucuz edir?” və ya sosial mediada ən çox əvvəl-sonra şəkli paylaşan mütəxəssis əsasında edilməməlidir.
Qısa seçim: hansı problemə kimə müraciət etməli?
Praktik olaraq belə yadda saxlamaq olar:
| Problem | İlk müraciət |
|---|---|
| Davamlı, iltihablı sızanaq | Dermatoloq |
| Qaşınma və səbəbi bilinməyən səpgi | Dermatoloq |
| Ekzema, psoriaz, rosacea şübhəsi | Dermatoloq |
| Göbələk və digər dəri infeksiyaları | Dermatoloq |
| Xal və dəri törəməsində dəyişiklik | Dermatoloq |
| Qəfil və güclü saç tökülməsi | Dermatoloq / trixoloq |
| Səbəbi bilinməyən piqment ləkəsi | Dermatoloq |
| Sağlam dəridə gündəlik estetik qulluq | Kosmetologiya |
| Üz təmizlənməsi | Kosmetologiya |
| Dəri teksturasının estetik yaxşılaşdırılması | Kosmetologiya / uyğun tibbi-estetik mütəxəssis |
| Botoks və dolğu | Uyğun ixtisas və təcrübəsi olan tibbi mütəxəssis |
| Lazer və enerji əsaslı estetik prosedurlar | Dəri qiymətləndirildikdən sonra uyğun tibbi-estetik mütəxəssis |
Bu cədvəl ümumi istiqamət verir. Konkret problemdə dəqiq seçim müayinə zamanı dəyişə bilər.
Əsas prinsip budur: əgər əvvəlcə diaqnoz lazımdırsa, dermatoloq; diaqnoz tələb edən aktiv xəstəlik yoxdursa və məqsəd estetik korreksiyadırsa, kosmetologiya istiqaməti nəzərdən keçirilə bilər.
Vəfa Clinic-də dəri xəstəliklərinin qiymətləndirilməsi üçün Dermatologiya xidməti, estetik qulluq və prosedurlar üçün Kosmetologiya və Aparat kosmetologiya xidmətləri fəaliyyət göstərir. Klinikanın aparat kosmetologiyası səhifəsində də aktiv dermatoloji problem olduqda əvvəlcə dermatoloq qiymətləndirməsinin lazım ola biləcəyi vurğulanır.
Hansı mütəxəssisə müraciət etməyin daha uyğun olduğunu dəqiqləşdirmək üçün Vəfa Clinic ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.
Dəri xəstəlikləri və dermatoloqun fəaliyyət sahəsi haqqında daha ətraflı məlumat üçün Amerika Dermatologiya Akademiyasının dermatoloq haqqında rəsmi məlumatı və estetik prosedurlarda təhlükəsiz mütəxəssis seçimi üçün AAD-nin kosmetik prosedurdan əvvəl verilməli suallar üzrə tövsiyələri ilə tanış ola bilərsiniz.
Dermatoloq və kosmetoloq haqqında tez-tez verilən suallar
1. Sızanaq üçün dermatoloqa, yoxsa kosmetoloqa getmək lazımdır?
Davamlı, iltihablı, ağrılı və ya çapıq yaradan sızanaqlarda əvvəlcə dermatoloq müayinəsi daha məqsədəuyğundur. Akne nəzarətə alındıqdan sonra qalan ləkə və çapıqlar üçün uyğun kosmetoloji prosedurlar müalicə planına əlavə edilə bilər.
2. Üzdə ləkə varsa kosmetoloqa getmək olar?
Ləkənin səbəbi artıq məlumdursa və dermatoloji baxımdan təhlükəsiz olduğu müəyyən edilibsə, bəzi estetik prosedurlar nəzərdən keçirilə bilər. Yeni, dəyişən və səbəbi bilinməyən piqmentli nahiyədə isə əvvəlcə dermatoloq qiymətləndirməsi daha doğrudur.
3. Dermatoloq botoks və dolğu edə bilərmi?
Dermatologiya yalnız xəstəliklərin müalicəsi ilə məhdudlaşmır. Kosmetik dermatologiya da dermatologiyanın fəaliyyət istiqamətlərindən biridir. Amerika Dermatologiya Akademiyası dermatoloqların qırışlar, çapıqlar və digər estetik problemlər üzrə kosmetik prosedurlar həyata keçirə bildiyini qeyd edir. (aad.org) Konkret prosedur üçün isə həkimin həmin sahədə hazırlıq və təcrübəsini ayrıca yoxlamaq vacibdir.
4. Kosmetoloq dəri xəstəliyini müalicə edə bilərmi?
Bu, “kosmetoloq” adı altında çalışan şəxsin tibbi ixtisasından və yerli peşə səlahiyyətlərindən asılıdır. Dəri xəstəliyinin diaqnozu, reseptli tibbi müalicə və xəstəliyin klinik idarə olunması tələb olunursa, dermatoloq kimi uyğun tibbi mütəxəssisə müraciət edilməlidir. Vəfa Clinic-də kosmetologiya üzrə çalışan mütəxəssislər həkim-kosmetoloq kimi təqdim olunur.
5. Saç tökülməsi üçün kosmetoloqa getmək olar?
Saç tökülməsinin səbəbi məlum deyilsə, əvvəlcə dermatoloq və ya trixologiya üzrə tibbi qiymətləndirmə daha doğrudur. Dəmir çatışmazlığı, hormonal problemlər, alopesiya və baş dərisinin xəstəlikləri kimi səbəblər istisna edilmədən yalnız kosmetoloji prosedur seçmək problemin əsas səbəbini həll etməyə bilər.
6. Dəriyə qulluq üçün mütləq dermatoloqa getmək lazımdır?
Sağlam dəridə sadəcə qulluq, təmizləmə və estetik görünüşün dəstəklənməsi məqsədi varsa, kosmetologiya xidmətləri uyğun ola bilər. Lakin davamlı səpgi, qızartı, qaşınma, aktiv akne və digər simptomlar varsa, ilk olaraq dermatoloji qiymətləndirmə daha təhlükəsizdir.
7. Dermatoloq və kosmetoloq eyni anda lazım ola bilərmi?
Bəli. Bir çox vəziyyətdə onlar bir-birini tamamlayan istiqamətlərdir. Məsələn, dermatoloq əvvəlcə akneni müalicə edə, daha sonra qalan ləkə və çapıqlar üçün kosmetoloji və ya aparat prosedurları planlaşdırıla bilər. Əsas məqsəd estetik prosedurdan əvvəl aktiv xəstəliyin düzgün müəyyənləşdirilməsi və nəzarətə alınmasıdır.
