Dəriyə düzgün qulluq etmək üçün ilk addımlardan biri dəri tipini doğru müəyyən etməkdir. Çünki hər dəri eyni xüsusiyyətlərə malik deyil və bir insanda yaxşı nəticə verən məhsul başqa bir insanın dərisində quruluq, yağlanma, qızartı və ya səpkilərin artmasına səbəb ola bilər.
Dərinin tipi əsasən onun nə qədər təbii yağ, yəni sebum istehsal etməsi, nəmi nə dərəcədə saxlaması və xarici təsirlərə necə reaksiya verməsi ilə müəyyən olunur. Ümumilikdə normal, quru, yağlı və qarışıq dəri tiplərindən danışılır. Həssaslıq isə bu tiplərin hər biri ilə birlikdə müşahidə oluna bilər. Məsələn, insanın dərisi həm yağlı, həm də həssas ola bilər.
Dəri tipi həyat boyu dəyişməz qalmır. Yaş, hormonal dəyişikliklər, mövsüm, hava şəraiti, stress, istifadə edilən kosmetik vasitələr, bəzi dərmanlar və həyat tərzi dərinin xüsusiyyətlərinə təsir göstərə bilər. Buna görə illər əvvəl yağlı olan dəri zamanla daha quru və həssas hala gələ bilər.
Dəri tipi nədir?
Dəri tipi dərinin təbii quruluşunu və funksional xüsusiyyətlərini ifadə edir. Burada əsas diqqət dərinin yağ istehsalına, nəmlik səviyyəsinə və həssaslığına verilir.
Normal dəri adətən yağ və nəmlik balansının daha stabil olduğu dəri tipidir. Quru dəridə sebum istehsalı və nəmlik səviyyəsi daha aşağı ola bilər. Yağlı dəridə piy vəziləri daha aktiv işləyir və dəri daha tez parıldayır. Qarışıq dəridə isə üzün müxtəlif nahiyələri fərqli xüsusiyyət göstərir.
Məsələn, alın, burun və çənə yağlı olduğu halda yanaqlar normal və ya quru ola bilər. Bu tip görünüş xüsusilə qarışıq dəridə geniş yayılıb.
Həssas dəri anlayışı isə daha çox dərinin məhsullara, temperatur dəyişikliklərinə və digər xarici faktorlara verdiyi reaksiyanı təsvir edir. Belə dəridə qızartı, yanma, göynəmə və qaşınma daha tez yarana bilər.
Dəri tipini ev şəraitində necə müəyyən etmək olar?
Dəri tipini ilkin olaraq ev şəraitində sadə müşahidə ilə müəyyən etmək mümkündür.
Bunun üçün üzünüzü yumşaq təmizləyici vasitə ilə yuyun və dəriyə krem, serum, tonik və ya başqa məhsul tətbiq etmədən təxminən 30 dəqiqə gözləyin. Daha sonra dərinizin necə hiss etdiyinə və hansı nahiyələrin parıldadığına baxın.
Əgər üzün əksər hissəsində nəzərəçarpan yağlılıq və parıltı yaranırsa, dəri yağlı xüsusiyyət göstərə bilər. Əgər üz dartılır, kobud və ya qabıqlı hiss edilirsə, quru dəri ehtimalı daha yüksəkdir.
Alın, burun və çənədə yağlılıq olduğu halda yanaqlar daha quru və ya normal qalırsa, dəri çox güman ki, qarışıqdır. Dəridə nə güclü yağlılıq, nə də nəzərəçarpan quruluq varsa, normal dəri xüsusiyyətlərindən danışmaq olar.
Əgər bu müşahidələrdən əlavə məhsul istifadə etdikdən sonra dəridə tez-tez qızartı, yanma və qaşınma yaranırsa, dəri həssas xüsusiyyət də göstərə bilər.
Normal dəri necə görünür?
Normal dəri yağ və nəmlik balansının nisbətən sabit olduğu dəri tipidir. Belə dəridə üz çox tez yağlanmır, davamlı quruluq və dartılma hissi də olmur.
Normal dəridə məsamələr adətən çox nəzərə çarpmır, dəri səthi daha hamar görünür və tez-tez qızartı və qabıqlanma müşahidə edilmir.
Lakin normal dəri problemlərdən tam qorunmuş dəri demək deyil. Mövsüm dəyişdikdə, uyğun olmayan məhsullar istifadə edildikdə və ya hormonal dəyişikliklər baş verdikdə normal dəri də müvəqqəti olaraq quru, yağlı və ya həssas ola bilər.
Normal dəriyə necə qulluq etmək lazımdır?
Normal dəridə əsas məqsəd mövcud tarazlığı qorumaqdır. Bunun üçün çox mürəkkəb və çoxsaylı məhsullardan ibarət rutin qurmağa ehtiyac olmaya bilər.
Səhər dərini yumşaq şəkildə təmizləmək, uyğun nəmləndirici istifadə etmək və günəşdən qoruyucu tətbiq etmək kifayət edə bilər. Axşam isə gün ərzində dəridə toplanmış yağ, günəş qoruyucu və digər məhsullar təmizləndikdən sonra nəmləndirici istifadə etmək məqsədəuyğundur.
Əgər dəridə xüsusi problem yoxdursa, çoxsaylı turşular, retinoidlər və digər aktiv maddələri eyni anda istifadə etmək zəruri deyil.
Quru dəri necə müəyyən edilir?
Quru dəri çox vaxt yuyunduqdan sonra dartılma hissi ilə özünü göstərir. Dərinin səthi kobud, mat və bəzən qabıqlı görünə bilər. Bəzi insanlarda quru dəri qaşınma və həssaslıqla da müşayiət olunur.
Quruluq dərinin kifayət qədər sebum istehsal etməməsi və ya qoruyucu baryerin nəmi saxlaya bilməməsi ilə əlaqəli ola bilər.
Soyuq hava, quru iqlim, çox isti su ilə tez-tez yuyunmaq, sərt sabunlar və uyğun olmayan kosmetik vasitələr quruluğu artıra bilər.
Yaş artdıqca da dərinin təbii yağ istehsalı azala bilər. Buna görə əvvəllər normal və ya qarışıq olan dəri zamanla daha quru xüsusiyyət göstərə bilər.
Quru dəriyə necə qulluq etmək lazımdır?
Quru dəriyə qulluq zamanı əsas məqsəd dəri baryerini qorumaq və dərinin nəm itirməsinin qarşısını almaqdır.
Üzü yuduqdan sonra dərinin tam qurumasını gözləmədən nəmləndirici tətbiq etmək faydalı ola bilər. Bu, dəridə olan suyun daha yaxşı saxlanmasına kömək edir.
Quru dəri üçün krem və ya daha zəngin teksturalı nəmləndiricilər uyğun ola bilər. Tərkibində seramidlər, qliserin, hialuron turşusu və digər nəmləndirici komponentlər olan məhsullar dərinin baryerini dəstəkləyə bilər.
Çox isti su, spirt tərkibli güclü məhsullar və tez-tez istifadə edilən sərt skrablar isə quru dərinin daha da həssaslaşmasına səbəb ola bilər.
Yağlı dəri necə müəyyən edilir?
Yağlı dəri piy vəzilərinin daha çox sebum istehsal etdiyi dəri tipidir. Belə dəridə üz, xüsusilə də alın, burun və çənə nahiyəsi gün ərzində tez parıldaya bilər.
Məsamələr daha nəzərəçarpan ola bilər və qara nöqtə, ağ nöqtə və sızanaqlara meyillilik arta bilər.
Yağlı dəri xüsusilə yeniyetməlik və gənclik dövründə hormonal faktorların təsiri ilə daha aydın görünə bilər.
Burada vacib məqam odur ki, yağlı dəri çirkli dəri demək deyil. Üzü çox tez-tez yumaq və dəridəki bütün yağı aradan qaldırmağa çalışmaq əksinə qıcıqlanmanı artıra bilər.
Yağlı dəriyə necə qulluq edilməlidir?
Yağlı dərinin düzgün təmizlənməsi vacibdir, lakin təmizləyici məhsul dərini yuduqdan sonra həddindən artıq dartılmış vəziyyətdə qoymamalıdır.
Yüngül teksturalı, məsamələri tıxamayan və non-comedogenic məhsullar yağlı dərilər üçün daha uyğun ola bilər.
Yağlı dərinin də nəmləndirilməyə ehtiyacı var. “Dərim yağlıdır, nəmləndirici istifadə etməməliyəm” yanaşması düzgün deyil. Sadəcə daha yüngül, gel və ya su əsaslı nəmləndirici seçilə bilər.
Əgər yağlılıqla yanaşı qara nöqtələr və sızanaqlar da varsa, salisilik turşu kimi müəyyən aktiv maddələr uyğun ola bilər. Lakin davamlı, ağrılı və iltihablı akneni yalnız dəri tipi ilə əlaqələndirmək düzgün deyil. Belə hallarda dermatoloji qiymətləndirmə daha məqsədəuyğundur.
Qarışıq dəri nədir?
Qarışıq dəri üzün müxtəlif nahiyələrinin fərqli xüsusiyyət göstərməsi ilə xarakterizə olunur.
Ən çox rast gəlinən formada alın, burun və çənədən ibarət T-zona yağlı olur, yanaqlar isə normal və ya quru qalır.
Belə dəridə bütün üzə eyni şəkildə qulluq etmək bəzən çətinlik yarada bilər. Məsələn, yağlı T-zona üçün yaxşı işləyən məhsul quru yanaqlarda dartılma yarada bilər.
Bu səbəbdən qarışıq dəridə daha balanslı və lazım gəldikdə nahiyəyə uyğun qulluq seçilməlidir.
Qarışıq dəriyə necə qulluq etmək lazımdır?
Qarışıq dəri üçün bütün üzə yumşaq təmizləyici tətbiq etmək mümkündür. Nəmləndirici seçərkən isə çox ağır olmayan məhsul daha uyğun ola bilər.
Əgər yanaqlar daha quru, T-zona isə xeyli yağlıdırsa, bəzi məhsulları fərqli nahiyələrə ayrıca tətbiq etmək mümkündür.
Məsələn, salisilik turşu kimi yağlılığa və məsamələrə yönəlmiş məhsul yalnız T-zonada istifadə edilə bilər. Yanaqlarda isə daha nəmləndirici və baryeri dəstəkləyən məhsula üstünlük verilə bilər.
Bu cür yanaşma bütün üzü yalnız yağlı və ya yalnız quru dəri kimi qəbul etməkdən daha düzgün ola bilər.
Həssas dəri nədir?
Həssas dəri kosmetik vasitələrə və xarici təsirlərə daha tez reaksiya verən dəri xüsusiyyətidir.
Yeni məhsul istifadə etdikdən sonra qızartı, yanma, göynəmə, qaşınma və quruluq yaranması həssaslığın göstəricisi ola bilər.
Həssaslıq soyuq hava, isti hava, külək, günəş, kosmetik məhsullar və tez-tez aparılan prosedurlarla arta bilər.
Bununla belə, davamlı qızartı və yanmanı yalnız həssas dəri kimi qiymətləndirmək düzgün deyil. Bəzi hallarda bu əlamətlər rozasea, ekzema və kontakt dermatit kimi dermatoloji problemlərlə əlaqəli ola bilər.
Həssas dəriyə necə qulluq edilməlidir?
Həssas dəridə əsas məqsəd sadə və minimal qulluq rutinindən istifadə etməkdir.
Ətirsiz və yumşaq təmizləyicilər daha uyğun ola bilər. Yeni məhsullar dərhal bütün üzə tətbiq edilmək əvəzinə əvvəlcə kiçik sahədə sınaqdan keçirilə bilər.
Eyni anda çoxsaylı aktiv maddə istifadə etməkdən çəkinmək lazımdır. Məsələn, retinoid, müxtəlif turşular və fiziki skrabı eyni rutinə əlavə etmək dərinin qıcıqlanma ehtimalını artıra bilər.
Əgər dəri çox tez-tez qızarır, yanır və ya qabıqlanırsa, kosmetik məhsulları dəyişməkdən əvvəl dermatoloqa müraciət etmək daha düzgün ola bilər.
Dəri tipi ilə susuzlaşmış dəri eyni anlayışdırmı?
Xeyr. Susuzlaşmış dəri ayrıca dəri tipi deyil.
Susuzlaşma dəridə su çatışmazlığını ifadə edir və istənilən dəri tipində yarana bilər.
Məsələn, insanın dərisi yağlı ola bilər, lakin eyni zamanda susuzlaşmış da ola bilər. Belə halda üz parlaq görünməsinə baxmayaraq yuyunduqdan sonra dartıla bilər.
Quru dəri isə əsasən təbii yağların, yəni lipidlərin daha az olması ilə əlaqəlidir.
Bu fərqi bilmək məhsul seçimində vacibdir. Yağlı, amma susuzlaşmış dərini daha çox qurudan məhsullarla təmizləmək problemi ağırlaşdıra bilər.
Dəri tipi zamanla dəyişirmi?
Bəli, dəri tipi və ümumi dəri vəziyyəti zamanla dəyişə bilər.
Yeniyetməlik dövründə hormonal dəyişikliklər səbəbindən dəri daha yağlı ola bilər. Yaş artdıqca yağ istehsalı azalaraq quruluq arta bilər.
Hamiləlik, menstruasiya dövrü və menopauza da dəridə dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Mövsümün təsiri də nəzərəçarpandır. Yay aylarında daha çox sebum və tərləmə səbəbindən dəri yağlı görünə bilər. Qışda isə soyuq hava və aşağı rütubət dərinin qurumasına səbəb ola bilər.
Bu səbəbdən qulluq rutinini hər mövsüm və dərinin hazırkı vəziyyətinə uyğun yenidən qiymətləndirmək faydalıdır.
Dəri tipindən asılı olmayaraq əsas qulluq necə olmalıdır?
Dəri tipi fərqli olsa da, sağlam dəriyə qulluq rutinində əsas prinsiplər çox vaxt oxşardır.
Dərini yumşaq şəkildə təmizləmək, ona uyğun nəmləndirici istifadə etmək və gündəlik günəşdən qorunmaq əsas addımlar hesab olunur.
Üzü gündə iki dəfə yumaq əksər insanlar üçün kifayət edir. Çox tez-tez yumaq dərinin baryerini poza bilər.
Nəmləndirici seçimi dəri tipinə uyğunlaşdırıla bilər. Yağlı dəridə daha yüngül gel və losyon, quru dəridə isə daha zəngin krem teksturası seçilə bilər.
Günəşdən qoruyucu isə dəri tipindən asılı olmayaraq gündəlik qulluq rutininin mühüm hissəsidir. Geniş spektrli və SPF 30 və ya daha yüksək günəş qoruyucular ultrabənövşəyi şüaların dəridə yaratdığı zədələnmənin azalmasına kömək edir.
Dəri tipinə uyğun günəş qoruyucu necə seçilməlidir?
Günəş qoruyucu seçərkən yalnız SPF göstəricisinə deyil, məhsulun teksturasına da diqqət etmək olar.
Yağlı və akneyə meyilli dəridə daha yüngül, non-comedogenic və yağsız formulalar rahat ola bilər.
Quru dəri üçün nəmləndirici tərkibli günəş qoruyucular daha uyğun ola bilər.
Həssas dəridə isə məhsulun tərkibinə və ətirli olub-olmamasına diqqət etmək vacibdir.
Əsas məqsəd günəş qoruyucunun dəriyə rahat uyğunlaşmasıdır. Çünki yalnız davamlı istifadə olunan məhsul effektiv qorunma təmin edə bilər.
Dəriyə qulluq zamanı ən çox edilən səhvlər
Dəriyə qulluqda məhsulların çoxluğu həmişə daha yaxşı nəticə demək deyil.
İnsanlar tez-tez sosial mediada gördükləri müxtəlif aktiv maddələri eyni anda istifadə etməyə başlayırlar. Bunun nəticəsində dəri baryeri zədələnə, qızartı, quruluq və həssaslıq yarana bilər.
Digər yayılmış problem üzün həddindən artıq yuyulmasıdır. Yağlı dərini gündə bir neçə dəfə sərt vasitələrlə təmizləmək dərini daha sağlam etmir.
Quru dəridə isə çox isti su, sərt skrab və spirt tərkibli məhsullar quruluğu artıra bilər.
Dəriyə qulluqda ən yaxşı yanaşmalardan biri məhsulları tədricən rutinə əlavə etmək və dərinin reaksiyasını izləməkdir.
Dəri tipinə görə aktiv maddələr necə seçilməlidir?
Aktiv maddələrin seçimi yalnız dəri tipinə deyil, əsas dəri probleminə də əsaslanmalıdır.
Məsələn, yağlı dəri avtomatik olaraq retinoid və ya turşu istifadə etməlidir demək deyil. Əgər məsamə tıxanması və akne varsa, uyğun aktivlər dermatoloq və ya mütəxəssis tövsiyəsi ilə seçilə bilər.
Quru dəridə isə əsas ehtiyac əvvəlcə baryerin dəstəklənməsi ola bilər.
Həssas dəridə aktiv maddələr daha aşağı tezliklə və tədricən başlanmalıdır.
Bir neçə güclü aktiv məhsulu eyni anda istifadə etmək əvəzinə dərinin əsas ehtiyacına uyğun bir və ya iki məhsulla başlamaq daha təhlükəsiz yanaşma ola bilər.
Dəri tipi ilə akne arasında hansı əlaqə var?
Yağlı dəri akne yaranmasına daha meyilli ola bilər. Bunun səbəbi artıq sebumun ölü dəri hüceyrələri ilə birlikdə məsamələrin tıxanmasını asanlaşdırmasıdır.
Lakin akne yalnız yağlı dəriyə aid problem deyil.
Quru və qarışıq dəridə də sızanaqlar yarana bilər. Hətta uyğun olmayan qulluq məhsulları və dəri baryerinin pozulması bəzi insanlarda akneni ağırlaşdıra bilər.
Buna görə davamlı akne yalnız “dəri tipim yağlıdır” yanaşması ilə idarə edilməməlidir.
Akne, qara nöqtələr və davamlı iltihablı səpkilər varsa Vəfa Clinic-in Dermatologiya xidmətləri çərçivəsində dermatoloji qiymətləndirməyə müraciət etmək mümkündür.
Dəriyə uyğun kosmetoloji prosedur necə seçilməlidir?
Kosmetoloji prosedur seçərkən yalnız dəri tipi deyil, dərinin hazırkı vəziyyəti və əsas problem də nəzərə alınmalıdır.
Məsələn, yağlı dəri üçün seçilən prosedur aktiv iltihablı aknesi olan insanda uyğun olmaya bilər. Həssas və qızarmış dəridə isə daha aqressiv prosedurlar qıcıqlanmanı artıra bilər.
Kosmetoloji qiymətləndirmə zamanı dərinin quruluğu, yağlılığı, həssaslığı, piqmentasiya və akne kimi problemləri nəzərə alınmalıdır.
Vəfa Clinic-də müxtəlif dəri ehtiyacları üçün Aparat kosmetologiyası istiqamətində fərqli prosedurlar təqdim olunur. Hansı prosedurun uyğun olduğu dəri tipi və mövcud dəri vəziyyəti qiymətləndirildikdən sonra müəyyənləşdirilməlidir.
Dəri tipini müəyyən etmək üçün nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Əksər insanlarda dəri tipini gündəlik müşahidə ilə təxmini müəyyən etmək mümkündür. Lakin bəzi hallarda quru, yağlı və ya həssas dəri kimi görünən vəziyyətin arxasında dermatoloji problem ola bilər.
Məsələn, uzun müddət davam edən qızartı rozasea ilə, qabıqlanma və qaşınma dermatitlə, yağlanma və qızartı isə seboreik dermatitlə əlaqəli ola bilər.
Dəridə davamlı qızartı, ağrı, qaşınma, qabıqlanma, yanma və ya iltihablı səpkilər varsa yalnız kosmetik vasitələri dəyişmək kifayət etməyə bilər.
Belə hallarda Vəfa Clinic-in Dermatologiya istiqaməti üzrə mütəxəssis konsultasiyasına müraciət etmək mümkündür.
Dəri tipinə uyğun qulluqla bağlı əsas nəticə
Dəri tipini düzgün müəyyən etmək dəriyə qulluq rutininin daha məqsədyönlü qurulmasına kömək edir.
Quru dəri əsasən nəmləndirmə və baryerin qorunmasına ehtiyac duyur. Yağlı dəridə əsas məqsəd artıq yağlılığı idarə etmək, lakin dərini həddindən artıq qurutmamaqdır. Qarışıq dəri fərqli üz nahiyələrinə uyğunlaşdırılmış qulluq tələb edə bilər. Həssas dəridə isə sadə və qıcıqlandırıcı maddələri minimuma endirən rutin daha uyğun olur.
Dəri tipi zamanla dəyişə bildiyi üçün dəriyə qulluq rutini də dəyişməz olmamalıdır.
Əksər insanlar üçün sağlam dəriyə qulluq üç əsas prinsip üzərində qurula bilər: yumşaq təmizləmə, dəri tipinə uyğun nəmləndirmə və gündəlik günəşdən qorunma.
Əgər düzgün qulluq etdiyiniz halda davamlı akne, qızartı, qabıqlanma, qaşınma və ya başqa dəri problemi qalırsa, problemin yalnız dəri tipi ilə əlaqəli olmadığını nəzərə almaq və dermatoloji qiymətləndirməyə müraciət etmək məqsədəuyğundur.
