Əməliyyatdan və yaradan sonra çapıq izi necə azaldılır?

Əməliyyat, kəsik, yanıq və ya başqa bir dəri zədələnməsindən sonra çapığın yaranması sağalma prosesinin normal hissəsidir. Bədən zədələnmiş toxumanı bərpa etmək üçün kollagen istehsal edir və həmin nahiyədə əvvəlki dəridən fərqli struktur yaranır.

Yeni çapıq ilk aylarda:

• qırmızı və ya çəhrayı;
• bir qədər qalın;
• sərt;
• qaşınan;
• ətraf dəridən daha tünd və ya açıq

görünə bilər.

Bu, çapığın həmişə həmin formada qalacağı demək deyil. Çapıq toxuması aylar ərzində dəyişməyə və yetişməyə davam edir.

NHS-in məlumatına görə çapıqların əksəriyyəti zamanla solur və bu proses 2 il və hətta daha uzun çəkə bilər. Bununla belə, düzgün yara qulluğu və çapığın tipinə uyğun müalicə onun daha az nəzərəçarpan görünməsinə kömək edə bilər. NHS-in çapıqlar haqqında məlumatı

Ən vacib qaydalardan biri budur: çapığın müalicəsi yaranın vəziyyətindən asılıdır. Açıq və sağalmamış yaraya tətbiq olunan üsulla tam bağlanmış əməliyyat çapığına tətbiq olunan yanaşma eyni deyil.

Çapıq niyə yaranır?

Dərinin dərin qatları zədələndikdə orqanizm həmin sahəni əvvəlki dəri ilə tam eyni strukturda bərpa edə bilmir.

Bunun əvəzinə kollagenlə zəngin yeni toxuma yaranır.

Çapığın görünüşünə:

• yaranın dərinliyi;
• yaranın ölçüsü;
• bədənin hansı nahiyəsində olması;
• yaranın necə bağlanması;
• infeksiya olub-olmaması;
• genetika;
• yaş;
• dəri tonu;
• kollagen istehsalına fərdi meyllilik

təsir edə bilər.

Eyni əməliyyatı keçirən iki insanın çapığının fərqli görünməsi buna görə mümkündür.

Bəzi insanlarda çapıq zamanla nazik və solğun xəttə çevrilir. Digərlərində isə həddindən artıq kollagen yaranaraq qalın və qabarıq çapıq əmələ gələ bilər.

Əməliyyatdan sonra çapıq nə qədər müddətə sağalır?

Yaranın bağlanması ilə çapığın tam yetişməsi eyni proses deyil.

Əməliyyat kəsiyi bir neçə həftə ərzində bağlana bilər, lakin çapıq toxumasının dəyişməsi aylarla davam edir.

İlk mərhələdə çapıq:

• qırmızı;
• sərt;
• qabarıq;
• həssas

görünə bilər.

Sonrakı aylarda kollagen lifləri yenidən təşkil olunur və çapıq bir çox insanda:

• daha yumşaq;
• daha yastı;
• daha açıq rəngli

hala gəlir.

NHS çapıqların təbii solmasının 2 ilə və bəzən daha uzun müddətə qədər davam edə biləcəyini bildirir. NHS – Scars

Bu səbəbdən əməliyyatdan bir neçə həftə sonra qırmızı görünən çapığa baxıb son nəticənin belə qalacağını düşünmək düzgün deyil.

Yara sağalarkən çapığın azalması üçün nə etmək olar?

Çapıq müalicəsinin ilk mərhələsi əslində düzgün yara qulluğudur.

Amerika Dermatologiya Akademiyası kiçik yaralarda yaranın:

• təmiz saxlanmasını;
• quruyub qalın qabıq yaratmasının qarşısının alınmasını;
• uyğun nəmləndirici baryer, məsələn petrolatum ilə nəm saxlanmasını;
• sarğı ilə qorunmasını

çapığın daha nəzərəçarpan olmasının qarşısını almağa kömək edən tədbirlər arasında göstərir. AAD – Yara qulluğu və çapığın azaldılması

Əgər yara tikişlidirsə, tikişlərin nə vaxt çıxarılması və sarğının necə dəyişdirilməsi ilə bağlı cərrahın göstərişinə əməl edilməlidir.

Yaranı:

• spirt;
• hidrogen peroksid;
• yod;
• güclü antiseptikləri təkrar-təkrar tətbiq etməklə

qıcıqlandırmaq lazım deyil, əgər həkim xüsusi olaraq bunu tövsiyə etməyibsə.

AAD hidrogen peroksid və spirt kimi maddələrin yaranı quruda və sağalmanı ləngidə biləcəyini qeyd edir.

Silikon gel və silikon plastır çapığa kömək edirmi?

Silikon əsaslı vasitələr çapıq müalicəsində daha çox istifadə olunan və elmi dəstəyi olan qeyri-invaziv üsullardandır.

Silikon:

• gel;
• plastır;
• silikon sheet

formasında istifadə oluna bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyasına görə silikon gel və silikon plastırlar xüsusilə:

• qabarıq çapığın ölçüsünü;
• sərtliyini;
• qızartısını;
• qaşınmasını

azaltmağa kömək edə bilər və əməliyyatdan sonra hipertrofik çapıq yaranmasının qarşısının alınmasında da istifadə edilə bilər. AAD – Çapıq müalicəsi

Vacib məqam: silikon açıq yaraya tətbiq edilmir.

AAD silikon məhsulların yara tam bağlandıqdan sonra istifadəsinə başlanmasını tövsiyə edir. Keloidlərə dair AAD məlumatında da silikon sheet-in açıq yara və qabığın üzərinə qoyulmaması xüsusi vurğulanır. AAD – Keloid müalicəsi

Nəticə üçün silikon vasitələr çox vaxt bir neçə gün deyil, həftə və aylarla davamlı istifadə olunur.

Çapığa masaj etmək faydalıdırmı?

Tam sağalmış bəzi əməliyyat çapıqlarında çapıq masajı:

• sərtliyin azalmasına;
• çapıq toxumasının daha elastik olmasına;
• dartılma hissinin azalmasına

kömək edə bilər.

NHS tam sağalmış çapığı su əsaslı nəmləndirici krem ilə gündə bir neçə dəfə, təxminən 10 dəqiqəyə qədər yumşaq masaj etməyin faydalı ola biləcəyini qeyd edir. NHS – Scars

Amma masaja yalnız yara tam bağlandıqdan sonra başlamaq lazımdır.

Əgər:

• tikişlər hələ çıxarılmayıbsa;
• yara açıqdırsa;
• axıntı varsa;
• qabıq hələ sağalmayıbsa;
• əməliyyat həkimi masaja icazə verməyibsə

nahiyəyə təzyiq göstərmək düzgün deyil.

Xüsusilə əməliyyat çapığında masaja nə vaxt başlamağın uyğun olduğunu cərrahla dəqiqləşdirmək daha təhlükəsizdir.

Günəş çapıq izini daha tünd edə bilərmi?

Bəli.

Yeni çapıq günəş şüalarına qarşı daha həssas ola bilər. UV şüalanması çapığın:

• daha tünd;
• ətraf dəridən daha fərqli;
• uzun müddət nəzərəçarpan

qalmasına səbəb ola bilər.

NHS çapığı ən azı ilk il günəşdən qorumağı və açıq qalan nahiyələrdə SPF 30 və ya daha yüksək günəşdən qoruyucu istifadə etməyi tövsiyə edir. NHS – Scars

Amerika Dermatologiya Akademiyası da yara sağaldıqdan sonra günəşdən qoruyucunun istifadəsini tövsiyə edir.

Xüsusilə üz, boyun, əl və digər günəşə açıq nahiyələrdə əməliyyat çapığı varsa SPF istifadəsi çapığın rəng fərqinin azalması baxımından vacibdir.

Hipertrofik çapıq nədir?

Hipertrofik çapıq yaranın sərhədləri daxilində qalan, lakin normal çapıqdan:

• daha qalın;
• daha qabarıq;
• daha sərt;
• daha qırmızı

görünən çapıq növüdür.

Belə çapıq əməliyyat və ya yaradan bir neçə həftə sonra tədricən qalınlaşa bilər.

NHS hipertrofik çapığın adətən original yaranın sərhədlərini keçmədiyini və zamanla müəyyən qədər yastılaşıb sola bildiyini bildirir. NHS – Scars

Müalicədə çapığın xüsusiyyətlərinə görə:

• silikon gel və plastır;
• steroid inyeksiyaları;
• lazer;
• digər dermatoloji prosedurlar

istifadə oluna bilər.

Çapıq getdikcə qalınlaşırsa, müalicəyə erkən başlamaq daha faydalı ola bilər.

Keloid çapıq nədir?

Keloid adi çapıqdan fərqli olaraq ilkin yaranın sərhədlərindən kənara doğru böyüyə bilər.

Keloid:

• sərt;
• qalın;
• hamar və qabarıq;
• qaşınan;
• bəzən ağrılı

ola bilər.

Keloid əməliyyat, yanıq, travma, pirsinq və hətta kiçik dəri zədələnməsindən sonra yarana bilər.

Əgər əvvəlki yaralarınızda keloid əmələ gəlibsə və yeni əməliyyat planlaşdırılırsa, bunu əməliyyatdan əvvəl cərraha bildirmək vacibdir.

Amerika Dermatologiya Akademiyası keloid meylliliyi olan şəxslərdə əməliyyatdan sonra profilaktik tədbirlərin erkən planlaşdırılmasının faydalı ola biləcəyini bildirir. AAD – Keloidlərə qulluq

Keloidin sadəcə kəsilib çıxarılması da həmişə problemin həlli deyil. Keloid yenidən yarana bildiyi üçün cərrahi çıxarılma çox vaxt başqa müalicələrlə birlikdə planlaşdırılır.

Steroid inyeksiyası hansı çapıqlarda istifadə olunur?

Çapıq:

• qabarıq;
• qalın;
• sərt;
• qaşınan və ya ağrılı

olduqda dermatoloq çapıq daxilinə kortikosteroid inyeksiyası tətbiq edə bilər.

Steroid inyeksiyaları xüsusilə hipertrofik və keloid çapıqlarda istifadə olunur.

AAD-yə görə çapıq daxilinə steroid inyeksiyaları qabarıq çapığın:

• ölçüsünü;
• sərtliyini;
• qaşınmasını;
• ağrısını

azaltmağa kömək edə bilər. Çox vaxt bir deyil, bir neçə seans tələb olunur. AAD – Çapıq müalicəsi

Bəzi hallarda steroid:

• 5-FU;
• lazer;
• krioterapiya

kimi digər üsullarla kombinə edilə bilər.

Bu inyeksiyalar adi əzələdaxili steroid inyeksiyası deyil və yalnız çapığın xüsusiyyətinə uyğun şəkildə həkim tərəfindən tətbiq edilməlidir.

Lazer çapıq izini azalda bilərmi?

Bəli. Lazer və digər işıq əsaslı prosedurlar müəyyən çapıq növlərində faydalı ola bilər.

Lazer seçimi çapığın:

• yaşına;
• rənginə;
• qabarıq və ya yastı olmasına;
• qalınlığına;
• yerləşdiyi nahiyəyə;
• dəri tonuna

görə dəyişir.

Məsələn, bəzi lazerlər əsasən:

• qırmızı rəngin azalmasına;
• damar komponentinə;
• qabarıq çapığın yumşalmasına

yönələ bilər.

Digər fraksional lazerlər isə çapığın:

• teksturasını;
• səth qeyri-bərabərliyini;
• kollagen strukturunu

yaxşılaşdırmaq üçün istifadə edilə bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyasına görə lazer və işıq prosedurları:

• qabarıq çapıqların görünüşünü azaltmağa;
• qızartını azaltmağa;
• qaşınma və sərtliyi yüngülləşdirməyə;
• bəzi əməliyyat çapıqlarının görünüşünü yaxşılaşdırmağa

kömək edə bilər. AAD – Çapıq müalicəsi

Vəfa Clinic-də Fotona lazer və digər cihaz əsaslı prosedurlar Aparat kosmetologiya istiqamətində təqdim olunur.

Lakin hər əməliyyat çapığı üçün eyni lazer uyğun deyil. Əvvəlcə çapığın tipi və yaranın tam sağalıb-sağalmadığı qiymətləndirilməlidir.

Microneedling əməliyyat çapıqlarında istifadə olunurmu?

Microneedling dəridə kontrollu mikrotravmalar yaradaraq kollagen remodelinqini stimullaşdıran prosedurdur.

Bəzi tam sağalmış və tekstura problemi olan çapıqlarda prosedur müalicə planına daxil edilə bilər.

Ancaq:

• yeni və açıq yara;
• aktiv infeksiya;
• keloidə güclü meyllilik;
• tam sağalmamış əməliyyat sahəsi

üzərində microneedling aparmaq düzgün deyil.

Çapığın qabarıq, çökək və ya geniş olması prosedur seçimini dəyişir. Məsələn, qabarıq keloidi sadəcə microneedling etməklə müalicə etməyə çalışmaq uyğun yanaşma olmaya bilər.

Buna görə microneedling proseduruna yalnız “çapıq var” səbəbi ilə deyil, çapıq tipi müəyyən edildikdən sonra qərar verilməlidir.

Çapıq üçün kremlər həqiqətən effektlidirmi?

Apteklərdə və kosmetik mağazalarda çox sayda “scar cream” məhsuluna rast gəlmək mümkündür.

Lakin bütün kremlərin effektivliyi eyni səviyyədə sübut edilməyib.

Amerika Dermatologiya Akademiyası:

• soğan ekstraktı;
• vitamin A;
• vitamin E

kimi müxtəlif maddələrdən ibarət reseptsiz çapıq məhsullarının effektivliyi haqqında sübutların məhdud olduğunu qeyd edir. AAD – Çapıq müalicəsi

Silikon gel və silikon plastırlar isə xüsusilə qabarıq çapıqlar üçün daha geniş istifadə olunan yanaşmalardır.

Vitamin E-ni birbaşa çapığa tətbiq etməyin onu mütləq daha tez keçirdiyini qəbul etmək düzgün deyil.

Məhsul seçimində reklam iddialarından çox çapığın tipinə və sübutlara əsaslanan yanaşmaya üstünlük verilməlidir.

Əməliyyat çapığı üçün silikon nə vaxt istifadə edilməlidir?

Silikonun başlanma vaxtı xüsusilə vacibdir.

Açıq yara üzərinə silikon plastır və ya çapıq geli tətbiq etmək olmaz.

Yara:

• tam bağlandıqdan;
• aktiv qanama olmadıqdan;
• axıntı olmadıqdan;
• tikiş və yara baxımı ilə bağlı cərrahın göstərişləri yerinə yetirildikdən

sonra silikon müalicəsi nəzərdən keçirilə bilər.

AAD silikon sheet-lərin yara bağlandıqdan sonra istifadə edilməli olduğunu bildirir. AAD – Scars: Treatment

Əməliyyatınız yaxın zamanda olubsa, silikon istifadəsinə başlama vaxtını əməliyyatı həyata keçirən həkimlə dəqiqləşdirmək daha məqsədəuyğundur.

Yeni çapıqla köhnə çapığın müalicəsi fərqlənirmi?

Bəli.

Yeni çapıq hələ aktiv remodelinq mərhələsindədir.

Bu dövrdə:

• düzgün yara baxımı;
• silikon;
• günəşdən qorunma;
• lazım olduqda erkən lazer və ya başqa profilaktik yanaşmalar

çapığın son görünüşünə təsir edə bilər.

Köhnə çapıqda isə toxuma daha çox yetişmiş olur.

Belə çapığın xüsusiyyətindən asılı olaraq:

• fraksional lazer;
• müəyyən işıq prosedurları;
• microneedling;
• steroid inyeksiyası;
• çapıq reviziyası

kimi üsullar nəzərdən keçirilə bilər.

Bu, köhnə çapığın müalicə olunmadığı anlamına gəlmir. Sadəcə müalicə məqsədi və üsulu yeni çapıqdan fərqlənə bilər.

Çapıq reviziyası nədir?

Çapıq reviziyası mövcud çapığın görünüşünü və ya funksional təsirini yaxşılaşdırmağa yönəlmiş cərrahi prosedurdur.

Məsələn, çapıq:

• çox genişdirsə;
• düzgün olmayan istiqamətdədirsə;
• toxumanı dartırsa;
• hərəkəti məhdudlaşdırırsa;
• digər üsullara baxmayaraq ciddi estetik problem yaradırsa

cərrahi reviziya nəzərdən keçirilə bilər.

Bu zaman köhnə çapıq çıxarıla və yara daha uyğun texnika ilə yenidən bağlana bilər.

Lakin məqsəd çapığı “tam yox etmək” deyil. Çapıq reviziyasından sonra da yeni çapıq yaranır.

AAD də çapıq cərrahiyyəsinin bəzi hallarda çapığın ölçüsünü azaltmaq və hərəkəti yaxşılaşdırmaq üçün istifadə oluna bildiyini, lakin xüsusilə keloidlərdə təkrarlanma riskinin olduğunu bildirir. AAD – Çapıq müalicəsi

Çapıq izi tamamilə yox ola bilərmi?

Çapığın tamamilə yox olması hər zaman mümkün deyil.

NHS açıq şəkildə bildirir ki, çapığı tamamilə aradan qaldırmaq mümkün olmaya bilər, lakin əksər çapıqlar zamanla solur və müxtəlif müalicələrlə görünüşü yaxşılaşdırıla bilər. NHS – Scars

Real müalicə məqsədi çapığın:

• daha yastı;
• daha yumşaq;
• daha açıq rəngli;
• dəri teksturasına daha yaxın;
• daha az nəzərəçarpan

hala gəlməsidir.

Nəticə çapığın növündən və yaşından çox asılıdır.

Nazik əməliyyat çapığı ilə iri keloidin müalicə potensialı eyni deyil.

Hansı halda çapıq üçün dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Əməliyyat və ya yaradan sonra çapıq:

• getdikcə qalınlaşırsa;
• yaranın sərhədlərindən kənara böyüyürsə;
• davamlı qaşınırsa;
• ağrılıdırsa;
• hərəkəti məhdudlaşdırırsa;
• aylar keçdikcə yaxşılaşmaq əvəzinə pisləşirsə;
• rəng və tekstura baxımından ciddi narahatlıq yaradırsa

dermatoloq qiymətləndirməsi faydalıdır.

Vəfa Clinic-in Dermatologiya xidmətləri arasında ləkə və çapıq müalicələri də təqdim olunur.

Çapığın rəng və teksturasına yönəlmiş cihaz prosedurlarının uyğunluğu müəyyən edildikdən sonra klinikanın Aparat kosmetologiya istiqamətində mövcud Fotona lazer və digər texnologiyalar da ayrıca qiymətləndirilə bilər.

Çapığın tipini və hansı müalicənin uyğun ola biləcəyini müəyyən etmək üçün Vəfa Clinic ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Çapığa qulluq və müalicə haqqında daha ətraflı məlumat üçün Amerika Dermatologiya Akademiyasının çapıq müalicəsi üzrə məlumatı və NHS-in çapıqlar üzrə rəsmi tövsiyələri ilə tanış ola bilərsiniz.

Əməliyyat və yara çapıqları haqqında tez-tez verilən suallar

Əməliyyatdan sonra çapıq izi tamamilə keçirmi?

Çapıq adətən tamamilə yox olmur, lakin zamanla xeyli sola və daha az nəzərəçarpan hala gələ bilər. Çapığın yetişməsi 2 ilə və daha uzun müddət davam edə bilər. Silikon, günəşdən qorunma və lazım olduqda dermatoloji prosedurlar görünüşün yaxşılaşmasına kömək edə bilər.

Çapıq üçün silikon gel nə vaxt istifadə olunur?

Silikon gel və plastır yalnız yara bağlandıqdan sonra istifadə edilməlidir. Açıq, qanayan və ya sağalmamış yaranın üzərinə silikon tətbiq etmək olmaz. Əməliyyat çapığında başlama vaxtını cərrahla dəqiqləşdirmək məqsədəuyğundur.

Əməliyyat çapığına masaj etmək olarmı?

Yara tam sağaldıqdan sonra bəzi çapıqlarda yumşaq masaj faydalı ola bilər. NHS tam sağalmış çapığı su əsaslı krem ilə gündə bir neçə dəfə yumşaq masaj etməyin görünüş və elastiklik baxımından faydalı ola biləcəyini bildirir. Açıq yaraya və yeni tikişlərə masaj edilməməlidir.

Lazer əməliyyat çapığını tam silirmi?

Lazer çapığın qızartısını, sərtliyini və teksturasını yaxşılaşdıra bilər, lakin çapığı bütün insanlarda 100% yox edən prosedur deyil. Hansı lazerin uyğun olması çapığın tipinə, yaşına və dəri xüsusiyyətlərinə görə dəyişir.

Keloid çapıq öz-özünə keçirmi?

Keloidlər adətən adi çapıq kimi öz-özünə yastılaşıb tam solmur və ilkin yaranın sərhədindən kənara böyüyə bilər. Silikon, steroid inyeksiyası, lazer, krioterapiya və digər kombinə müalicələr istifadə oluna bilər.

Günəş əməliyyat çapığını tündləşdirirmi?

Bəli. Xüsusilə yeni çapıq UV şüalanmasından sonra daha tünd qala bilər. Çapığı günəşdən qorumaq və açıq nahiyədə SPF 30 və ya daha yüksək günəşdən qoruyucu istifadə etmək tövsiyə olunur.

Çapıq qalınlaşmağa başlayırsa nə etmək lazımdır?

Əməliyyatdan və ya yaradan sonra çapıq getdikcə daha qalın, sərt və qabarıq olursa dermatoloqa erkən müraciət etmək faydalıdır. Bu, hipertrofik çapıq və ya keloidin inkişafı ola bilər. Erkən mərhələdə silikon, inyeksiya və digər müalicələrin uyğunluğu qiymətləndirilə bilər.