Selülit dərinin səthində çuxurlu, dalğalı və qeyri-bərabər görünüşün yaranması ilə xarakterizə olunan çox yayılmış estetik vəziyyətdir. Daha çox bud, omba, qarın və qalça nahiyəsində müşahidə olunur. Dərinin görünüşü bəzən “portağal qabığı” formasına bənzədilir.
Selülit xəstəlik hesab edilmir və əksər hallarda insanın ümumi sağlamlığı üçün təhlükə yaratmır. Mayo Clinic selüliti xüsusilə bud, omba və qarın nahiyəsində dərinin çuxurlu və nahamar görünməsinə səbəb olan çox yayılmış və zərərsiz dəri vəziyyəti kimi təsvir edir.
Selülit artıq çəkisi olan insanlarla məhdudlaşmır. Normal çəkili və hətta fiziki cəhətdən aktiv insanlarda da selülit görünə bilər. Onun yaranmasına dərialtı piy toxumasının quruluşu, birləşdirici toxuma, genetika, cins, yaş və dəri xüsusiyyətləri birlikdə təsir göstərə bilər.
Selülit nədir?
Selülitin yaranmasını başa düşmək üçün dərinin altında yerləşən strukturlara baxmaq lazımdır.
Dərinin altında piy toxuması və dərini daha dərin toxumalara bağlayan birləşdirici liflər mövcuddur. Bəzi nahiyələrdə piy toxuması yuxarı istiqamətdə dəriyə təzyiq göstərdiyi halda, lifli birləşdirici toxumalar dərini aşağı doğru çəkə bilər.
Bu iki istiqamətli təsir nəticəsində dərinin bəzi hissələri yuxarı qalxır, bəzi hissələrində isə çökəklik yaranır. Nəticədə selülit üçün xarakterik olan nahamar, dalğalı və çuxurlu dəri görünüşü formalaşır.
Cleveland Clinic qeyd edir ki, selülitin dəqiq yaranma mexanizmi tam aydınlaşdırılmasa da, dərini altdakı əzələ və toxumalara bağlayan lifli strukturlar və dərialtı piy toxumasının qarşılıqlı təsiri əsas rol oynayır.
Selülit necə görünür?
Selülitin əsas əlaməti dərinin səthində yaranan qeyri-bərabər görünüşdür.
Dəridə:
- kiçik çökəkliklər;
- dalğalı səth;
- nahamar tekstura;
- “portağal qabığına” bənzər görünüş;
- müəyyən nahiyələrdə daha dərin çuxurlar
müşahidə edilə bilər.
Yüngül selülit yalnız dəri sıxıldıqda və ya müəyyən vəziyyətdə görünə bilər. Daha nəzərəçarpan selülit isə insan ayaq üstə dayandıqda belə görünə bilər.
Selülit adətən ağrı, qaşınma və ya güclü iltihabla müşayiət olunmur.
Selülit ən çox hansı nahiyələrdə yaranır?
Selülit bədənin müxtəlif nahiyələrində yarana bilər, lakin ən çox piy toxumasının müəyyən anatomik xüsusiyyətlərlə yerləşdiyi sahələrdə görünür.
Ən çox rast gəlinən nahiyələr:
- budlar;
- omba;
- qalça və yan bud hissələri;
- qarın;
- aşağı qarın;
- qolların yuxarı hissəsi.
Mayo Clinic selülitin xüsusilə bud və omba nahiyəsində daha çox görüldüyünü, lakin qarın və yuxarı qollarda da yarana biləcəyini bildirir.
Selülitin hansı nahiyədə daha çox görünməsi bədən quruluşundan, piy paylanmasından və genetik xüsusiyyətlərdən asılı ola bilər.
Selülit niyə yaranır?
Selülitin yalnız bir səbəbi yoxdur.
Onun yaranması dərialtı piy toxuması, birləşdirici toxumanın quruluşu, hormonlar, genetika və dərinin xüsusiyyətlərinin qarşılıqlı təsiri ilə əlaqələndirilir.
Selülitin görünüşünə və yaranma ehtimalına təsir edə bilən əsas faktorlar arasında genetika, qadın cinsi, yaş, dəri elastikliyi, bədəndə piy miqdarı və müəyyən həyat tərzi faktorları yer alır.
Lakin konkret bir insanda selülitin məhz hansı səbəbdən yarandığını tək bir faktorla izah etmək çox vaxt mümkün deyil.
Genetika selülitin yaranmasına təsir edirmi?
Genetik meyillilik selülitin görünüşünə təsir göstərə bilər.
Ailədə selülitin daha nəzərəçarpan olması başqa ailə üzvlərində də eyni meyilliliyin olma ehtimalını artıra bilər. Genetik xüsusiyyətlər dərinin qalınlığına, elastikliyinə, piy toxumasının yerləşməsinə və birləşdirici toxumanın quruluşuna təsir edir.
Mayo Clinic selülitin ailə daxilində daha çox müşahidə oluna bildiyini və genetikanın onun inkişafında mühüm rol oynaya biləcəyini qeyd edir.
Bu səbəbdən eyni bədən çəkisinə və oxşar həyat tərzinə malik iki insanda selülitin görünüşü fərqli ola bilər.
Selülit qadınlarda niyə daha çox olur?
Selülit qadınlarda kişilərlə müqayisədə daha çox rast gəlinir.
Bunun əsas səbəblərindən biri dərialtı piy və birləşdirici toxumaların anatomik quruluşundakı fərqlərlə əlaqələndirilir. Qadınlarda birləşdirici toxuma liflərinin yerləşmə istiqaməti piy toxumasının dəri səthinə doğru daha nəzərəçarpan çıxıntılar yaratmasına şərait yarada bilər.
Hormonal faktorların da rol oynadığı düşünülür.
Cleveland Clinic-in məlumatına görə, yetkinlik dövrünü keçmiş qadınların böyük hissəsində müəyyən dərəcədə selülit görünə bilər və vəziyyət kişilərlə müqayisədə qadınlarda əhəmiyyətli dərəcədə daha çox rast gəlinir.
Bu səbəbdən selülitin olması qadın orqanizmində qeyri-adi və ya mütləq sağlamlıq problemi göstərən əlamət hesab edilmir.
Hormonal dəyişikliklər selülit yarada bilərmi?
Hormonal faktorların selülitin yaranmasına və görünüşünün dəyişməsinə təsir edə biləcəyi düşünülür.
Xüsusilə estrogen hormonunun dərialtı piy toxuması, qan dövranı və birləşdirici toxumaların quruluşu ilə əlaqəsi araşdırılır.
Selülitin çox vaxt yetkinlik dövründən sonra daha nəzərəçarpan olması da hormonal faktorların rol oynaya biləcəyini düşündürür. Hamiləlik dövründə baş verən hormonal və bədən çəkisi dəyişiklikləri də bəzi qadınlarda selülitin daha görünən olmasına səbəb ola bilər.
Bununla belə, selülitin yaranmasını yalnız hormonal dəyişikliklərlə izah etmək düzgün deyil.
Artıq çəki selülit yaradırmı?
Selülit yalnız artıq çəkisi olan insanlarda yaranmır.
Bədəndə piy toxumasının artması bəzi insanlarda selüliti daha nəzərəçarpan edə bilər. Piy hüceyrələrinin həcmi artdıqca onların dərinin səthinə göstərdiyi təzyiq yüksələ və mövcud çökəkliklər daha aydın görünə bilər.
Lakin arıq və normal çəkili insanlarda da selülit müşahidə olunur.
Mayo Clinic qeyd edir ki, çəki artımı selülitin görünüşünü artıra bilər, amma arıq insanlarda da selülit yarana bilər.
Buna görə selülitin olması avtomatik olaraq artıq çəki və ya piylənmə göstəricisi deyil.
Arıq insanlarda selülit niyə olur?
“Arığam, amma niyə selülitim var?” selülitlə bağlı tez-tez verilən suallardan biridir.
Bunun səbəbi selülitin yalnız piy miqdarı ilə bağlı olmamasıdır.
Dərinin qalınlığı, birləşdirici toxumanın quruluşu, piy hüceyrələrinin yerləşməsi, genetika, cins və yaş kimi faktorlar da selülitin görünməsinə təsir edir.
Çox aşağı bədən yağ faizinə malik olmayan normal çəkili insanda dərialtı piy toxuması təbii olaraq mövcuddur. Bu piy toxumasının birləşdirici liflərlə qarşılıqlı əlaqəsi selülit görünüşü yarada bilər.
Cleveland Clinic də müxtəlif bədən quruluşuna malik insanların selülitinin ola biləcəyini vurğulayır.
Bu səbəbdən selülitin yaranmasını yalnız “artıq piy” kimi qiymətləndirmək düzgün deyil.
Yaş artdıqca selülit niyə daha çox görünə bilər?
Yaş artdıqca dəridə təbii struktur dəyişiklikləri baş verir.
Dəri əvvəlki elastikliyini və möhkəmliyini müəyyən qədər itirə bilər. Dərinin nazikləşməsi və elastikliyinin azalması dərialtı strukturların daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər.
Nəticədə əvvəllər az görünən selülit zaman keçdikcə daha aydın görünə bilər.
Mayo Clinic və Cleveland Clinic yaşla əlaqədar dəri elastikliyinin azalmasının selülitin daha nəzərəçarpan olmasına təsir göstərə biləcəyini qeyd edir.
Bu dəyişiklik normal yaşlanma prosesinin bir hissəsi ola bilər.
Selülitin dərəcələri varmı?
Selülitin görünüşü hər insanda eyni deyil. Bəzi insanlarda yalnız dərini sıxdıqda görünür, digərlərində isə ayaq üstə və ya oturaq vəziyyətdə də nəzərə çarpır.
Selülitin görünüşünün şiddətini təsvir etmək üçün müxtəlif qiymətləndirmə sistemlərindən istifadə olunur.
Cleveland Clinic sadələşdirilmiş təsnifatda selüliti 0-dan 3-cü dərəcəyə qədər təsvir edir:
0-cı dərəcə: dəridə görünən selülit yoxdur.
1-ci dərəcə: dəri normal vəziyyətdə hamar görünür, lakin müəyyən vəziyyətlərdə və ya sıxıldıqda yüngül çökəkliklər görünə bilər.
2-ci dərəcə: ayaq üstə və ya oturaq vəziyyətdə dəridə orta dərəcədə çuxurlar görünür.
3-cü dərəcə: daha dərin çökəkliklər, qabarıq və aşağı enmiş sahələr aydın şəkildə görünür.
Bu dərəcələr ümumi təsvir üçündür. Estetik prosedurun seçilməsi yalnız selülitin dərəcəsinə əsaslanmamalıdır.
Selülit piy deməkdir?
Selülit və dərialtı piy eyni anlayış deyil.
Piy toxuması selülitin formalaşmasında iştirak edir, lakin selülitin xarakterik görünüşünün yaranması üçün dərialtı piylə yanaşı birləşdirici toxumanın quruluşu və dərinin xüsusiyyətləri də rol oynayır.
Bu fərq vacibdir. Çünki yalnız piy miqdarını azaltmağa yönəlmiş yanaşma dəridəki bütün selülit çökəkliklərini avtomatik olaraq aradan qaldırmaya bilər.
Mayo Clinic də piy toxumasına təsir edən prosedurlarla selülitin yaratdığı çökəklikləri hədəfləyən yanaşmaların eyni olmadığını vurğulayır.
Bədən nahiyələrinin ümumi formasının və konturunun estetik qiymətləndirilməsi haqqında daha geniş məlumat üçün Vəfa Clinic-in Bədən korreksiyası səhifəsi ilə tanış ola bilərsiniz.
Selülit xəstəlikdirmi?
Selülit əksər hallarda xəstəlik deyil və sağlamlığa zərər verən tibbi vəziyyət hesab edilmir.
O, əsasən dərinin görünüşü ilə bağlı kosmetik narahatlıq yaradır. Cleveland Clinic selülitin ümumi sağlamlığa zərər vermədiyini və adətən ağrı yaratmadığını bildirir.
Bu səbəbdən yalnız selülitin olması tibbi müalicə tələb etmir.
Lakin dəridə çökəkliklə yanaşı ağrı, şişkinlik, asan göyərmə və ya başqa simptomlar varsa, problemin yalnız adi selülit olduğunu düşünmək düzgün olmaya bilər.
Selülit və lipödem eyni şeydirmi?
Xeyr. Selülit və lipödem fərqli vəziyyətlərdir.
Selülit əsasən estetik dəri görünüşüdür və adətən ağrısızdır.
Lipödem isə xüsusilə ayaqlarda və bəzi hallarda qollarda piy toxumasının qeyri-adi şəkildə toplanması ilə xarakterizə olunan tibbi vəziyyətdir. Lipödem zamanı toxumalarda ağrı, həssaslıq, şişkinlik və asan göyərmə kimi əlamətlər müşahidə oluna bilər.
Cleveland Clinic selülitin kosmetik vəziyyət olduğunu, lipödemin isə tibbi problem olduğunu və iki vəziyyətin bir-birindən fərqləndirilməli olduğunu qeyd edir.
Əgər “selülit” kimi görünən dəyişikliklər ağrı və şişkinliklə müşayiət olunursa, tibbi qiymətləndirmə məqsədəuyğundur.
Selülit və sellülit infeksiyası eyni deyil
Adlarının oxşarlığına baxmayaraq, estetik selülit (cellulite) ilə bakterial dəri infeksiyası olan cellulitis eyni vəziyyət deyil.
Estetik selülit əsasən dərinin çuxurlu və nahamar görünüşünə səbəb olur və təhlükəli hesab edilmir.
Cellulitis isə bakteriyaların dərinin dərin qatlarında yaratdığı infeksiyadır. Dəridə qızartı, istilik, şişkinlik və ağrı ilə özünü göstərə bilər və tibbi yardım tələb edir. American Academy of Dermatology cellulitis zamanı təsirlənmiş dərinin adətən qızarmış, şişmiş, isti və ağrılı olduğunu bildirir.
Buna görə dəridə yalnız “portağal qabığı” görünüşü deyil, qəfil qızartı, istilik, güclü ağrı, şişkinlik və ya hərarət varsa dermatoloq və ya digər uyğun həkim tərəfindən qiymətləndirilməlidir.
Vəfa Clinic-də belə dəri dəyişikliklərinin qiymətləndirilməsi üçün Dermatologiya istiqaməti üzrə konsultasiyaya müraciət etmək mümkündür. Klinikanın rəsmi xidmət siyahısında dermatologiya ayrıca istiqamət kimi təqdim edilir.
Oturaq həyat tərzi selülitə təsir edə bilərmi?
Fiziki aktivliyin az olması selülitin görünüşünə təsir edə bilən həyat tərzi faktorlarından biri hesab olunur.
Uzun müddət hərəkətsiz həyat tərzi əzələ tonusunun azalmasına və bədən kompozisiyasının dəyişməsinə təsir göstərə bilər. Mayo Clinic oturaq həyat tərzini selülitin yaranma ehtimalına təsir edə bilən amillər arasında qeyd edir.
Bununla belə, müntəzəm idman edən insanlarda da selülit ola bilər.
Fiziki aktivliyin olması selülitin yaranmayacağına zəmanət vermir, çünki genetika, dəri quruluşu və anatomik xüsusiyyətlər də mühüm rol oynayır.
Qidalanma selülit yaradırmı?
Konkret bir qidanın birbaşa selülit yaratdığını söyləmək düzgün olmaz.
Lakin yüksək kalorili və balanssız qidalanma bədən çəkisinin və piy miqdarının artmasına səbəb olarsa, mövcud selülit bəzi insanlarda daha nəzərəçarpan ola bilər.
Bu səbəbdən selülitin yaranmasını yalnız şəkər, duz, yağ və ya müəyyən qida məhsulu ilə əlaqələndirmək elmi baxımdan həddindən artıq sadələşdirilmiş yanaşmadır.
Ümumi sağlamlıq və bədən çəkisinin qorunması üçün balanslaşdırılmış qidalanma və fiziki aktivlik əhəmiyyətlidir, lakin bunlar selülitin tamamilə qarşısını almağa zəmanət vermir.
Hamiləlikdən sonra selülit arta bilərmi?
Hamiləlik zamanı hormonal dəyişikliklər, bədən çəkisinin dəyişməsi, piy toxumasının paylanması və dərinin dartılması selülitin görünüşünə təsir göstərə bilər.
Bəzi qadınlarda hamiləlikdən sonra bud, omba və qarın nahiyəsində selülit əvvəlkindən daha nəzərəçarpan ola bilər.
Bu, hər qadında baş vermir və hamiləlikdən sonrakı dəri görünüşü fərdi xüsusiyyətlərdən asılıdır.
Mayo Clinic hamiləliyi selülitin inkişaf ehtimalına təsir göstərə bilən faktorlardan biri kimi qeyd edir.
Selülitin qarşısını tam almaq mümkündürmü?
Selülitin yaranmasının qarşısını tam şəkildə alacaq zəmanətli üsul yoxdur.
Bunun səbəbi genetika, cins, dəri quruluşu və yaş kimi dəyişdirilməsi mümkün olmayan faktorların da selülitin yaranmasında rol oynamasıdır.
Normal bədən çəkisinin qorunması, müntəzəm fiziki aktivlik və balanslaşdırılmış qidalanma ümumi dəri və bədən sağlamlığı üçün faydalıdır. Lakin sağlam həyat tərzi sürən insanda belə selülit yarana bilər.
Cleveland Clinic də selülitin tam qarşısının alınmasına zəmanət verən üsul olmadığını bildirir.
Buna görə selülitin yaranmasını yalnız düzgün və ya yanlış həyat tərzinin nəticəsi kimi qiymətləndirmək doğru deyil.
Selülit üçün nə vaxt mütəxəssisə müraciət etmək lazımdır?
Adi selülit sağlamlıq üçün təhlükəli hesab olunmadığından yalnız onun mövcudluğu həkimə müraciəti tələb etmir.
Lakin görünüş sizi estetik baxımdan narahat edirsə, dərinin və dərialtı toxumaların vəziyyətinin qiymətləndirilməsi üçün mütəxəssislə konsultasiya etmək mümkündür. Mayo Clinic də selülitin görünüşü ilə bağlı narahatlıq olduqda dermatoloq və ya uyğun mütəxəssislə məsləhətləşməyin mümkün olduğunu bildirir.
Əgər isə nahiyədə ağrı, nəzərəçarpan şişkinlik, qəfil qızartı, istilik, yaralar, asan göyərmə və ya sürətlə dəyişən başqa əlamətlər yaranıbsa, bunları adi selülit kimi qəbul etmədən tibbi qiymətləndirməyə müraciət etmək lazımdır.
Selülitlə bədən korreksiyası arasında hansı əlaqə var?
Selülit çox vaxt bədən konturu ilə bağlı digər estetik narahatlıqlarla birlikdə qiymətləndirilir. Məsələn, insan həm bud və omba nahiyəsində selülit, həm də lokal piy və ya dəri teksturası ilə bağlı dəyişikliklərdən narahat ola bilər.
Lakin lokal piy, dəri boşluğu və selülit eyni problem deyil. Buna görə bir bədən korreksiyası prosedurunun bütün bu problemlərə eyni dərəcədə təsir göstərəcəyini düşünmək düzgün deyil.
Vəfa Clinic-də bədən nahiyələrinin estetik görünüşünün korreksiyası üçün Bədən korreksiyası və Aparat kosmetologiyası istiqamətləri mövcuddur. Aparat kosmetologiyası səhifəsində Bodyshaping, limfodrenaj, vakuum masajı və digər bədən prosedurları təqdim edilir.
Konkret prosedurun selülit görünüşü üçün uyğunluğu isə ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Selülit haqqında əsas nəticə
Selülit xüsusilə qadınlarda geniş yayılmış, dərinin çuxurlu və nahamar görünüşü ilə xarakterizə olunan estetik vəziyyətdir.
Onun yaranmasında dərialtı piy toxuması, birləşdirici toxumaların quruluşu, genetika, cins, yaş, dəri elastikliyi və digər faktorlar rol oynaya bilər.
Selülit:
- yalnız artıq çəkili insanlarda olmur;
- arıq və idman edən insanlarda da yarana bilər;
- yoluxucu deyil;
- əksər hallarda xəstəlik deyil;
- ümumi sağlamlığa təhlükə yaratmır;
- hər insanda fərqli dərəcədə görünə bilər.
Selülitlə bağlı əsas məqsəd ilk növbədə onun adi estetik selülit olub-olmadığını və başqa dəri və ya dərialtı toxuma problemi ilə qarışdırılmadığını müəyyənləşdirməkdir.
Selülitin görünüşünün azaldılmasına yönəlmiş prosedurlar, onların təsir mexanizmi, nəticələri və seçim meyarları isə ayrıca “Selülit müalicəsi” mövzusunda qiymətləndirilməlidir.
Vəfa Clinic-də bədən və dəri görünüşünün estetik qiymətləndirilməsi üçün Bədən korreksiyası, Aparat kosmetologiyası və ehtiyac olduqda Dermatologiya xidmətləri ilə tanış olmaq mümkündür.
