Sızanaq sağaldıqdan sonra dəridə qırmızı, qəhvəyi və ya tünd rəngli ləkə, bəzən isə çökəklik və ya qabarıq çapıq qala bilər. Gündəlik dildə bunların hamısına “sızanaq izi” deyilsə də, tibbi baxımdan eyni problem deyil.

Bu fərq müalicə üçün xüsusilə vacibdir.

Sızanaqdan sonra qalan düz rəng dəyişikliyi çox vaxt həqiqi çapıq deyil. Amerika Dermatologiya Akademiyasına görə akne keçdikdən sonra qalan yastı qırmızı, çəhrayı, qəhvəyi və ya boz rəngli sahələr postinflamatuar rəng dəyişikliyi ola bilər və zamanla sola bilər.

Həqiqi akne çapığında isə dərinin strukturu dəyişir. Dəri:

Bu səbəbdən “sızanaq izləri necə keçir?” sualının cavabı əvvəlcə ləkədir, yoxsa çapıqdır? sualından başlayır.

Sızanaq ləkəsi ilə akne çapığının fərqi nədir?

Sızanaq keçdikdən sonra güzgüdə gördüyünüz iz dərinin səthi ilə eyni səviyyədədirsə və əsas dəyişiklik yalnız rəngdədirsə, bu çox vaxt həqiqi çapıq deyil.

Sızanaqdan qalan qırmızı və qəhvəyi ləkələr

Akne zamanı dəridə iltihab yaranır. Sızanaq sağaldıqdan sonra həmin nahiyədə bir müddət:

rəng qala bilər.

Xüsusilə qəhvəyi və tünd izlər postinflamatuar hiperpigmentasiya ilə əlaqəli ola bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyası aknedən sonra yaranan bu yastı rəng dəyişikliklərinin adətən çapıq olmadığını və zamanla sola bildiyini qeyd edir. AAD-nin akne izləri haqqında məlumatı

Həqiqi akne çapıqları

Çapıq olduqda dərinin yalnız rəngi deyil, teksturası da dəyişir.

Dəri səthində:

yarana bilər.

Bu dəyişiklik kollagenin sağalma zamanı lazım olduğundan az və ya çox yaranması ilə əlaqəlidir.

AAD-yə görə bədən sağalma zamanı kifayət qədər kollagen yaratmadıqda çökək çapıq, həddindən artıq kollagen yaratdıqda isə qabarıq çapıq meydana gələ bilər. AAD — Acne scars: Causes

Bu fərq ona görə əhəmiyyətlidir ki, piqment ləkəsini açan krem dərin çökək çapığı doldura bilməz.

Sızanaq izləri niyə yaranır?

Akne çapığının yaranma ehtimalı sızanağın dərinliyi və yaratdığı iltihabla sıx əlaqəlidir.

Xüsusilə:

çapıq riskini artıra bilər.

AAD dərin və ağrılı akne elementlərinin dəridə güclü iltihab yaratdığı üçün çapıq ehtimalının daha yüksək olduğunu bildirir.

Lakin yalnız ağır akne çapıq yaratmır. Bəzi insanlarda daha səthi sızanaqlardan sonra da iz qala bilər.

Genetik meyllilik də rol oynayır. Yaxın ailə üzvlərində akne çapığı varsa, bəzi insanlarda çapıqlaşma ehtimalı daha yüksək ola bilər.

Sızanaqları sıxmaq niyə iz saxlayır?

Sızanağı sıxdıqda onun daha tez keçəcəyini düşünmək geniş yayılıb. Əslində isə sıxma iltihabı daha da artıra bilər.

Dırnaq və ya başqa vasitə ilə təzyiq göstərildikdə:

Nəticədə həm piqment ləkəsi, həm də həqiqi çapıq yaranma ehtimalı artır.

Amerika Dermatologiya Akademiyası sızanaqları sıxmağın, qaşımağın və qoparmağın akne çapığı riskini artırdığını xüsusi olaraq vurğulayır. AAD-nin akne çapığının səbəbləri haqqında məlumatı

Buna görə gələcək izlərin qarşısının alınmasında əsas addımlardan biri aktiv akneni vaxtında müalicə etmək və sızanaqları sıxmamaqdır.

Sızanaqdan qalan qırmızı və qəhvəyi ləkələr öz-özünə keçirmi?

Bir çox halda bəli.

Əgər dəri səthi düzdürsə və yalnız rəng dəyişibsə, iz zamanla tədricən sola bilər.

Lakin bu proses bir neçə həftədə bitməyə bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyasına görə bəzi akne ləkələri bir il və ya daha uzun müddət qala bilər. Ləkə nə qədər tünd və dərindədirsə, solma prosesi də bir o qədər uzun çəkə bilər. AAD — Acne signs and symptoms

Prosesi yavaşladan əsas faktorlardan biri günəşdir.

UV şüalanması mövcud piqmentasiyanı daha da tündləşdirə bilər. Buna görə akne izləri olan dəridə gündəlik günəşdən qorunma müalicənin vacib hissəsidir.

Sızanaq ləkələri üçün evdə nə etmək olar?

Səthi rəng dəyişikliklərində düzgün dəri qulluğu faydalı ola bilər.

Günəşdən qoruyucu istifadə edin

Akne izlərinin tündləşməsinin qarşısını almaq üçün geniş spektrli SPF 30 və ya daha yüksək günəşdən qoruyucu istifadə etmək məqsədəuyğundur.

Akneyə meylli dəridə:

qeydli məhsullara üstünlük vermək olar.

AAD də akne zamanı SPF 30+ geniş spektrli günəş qoruyucudan istifadəni tövsiyə edir. AAD-nin akneli dəriyə qulluq tövsiyələri

Azelaik turşu

Azelaik turşu həm aknenin idarə olunmasında, həm də aknedən sonra qalan bəzi piqment ləkələrinin azalmasında istifadə oluna bilər.

Xüsusilə aktiv sızanaqla yanaşı tünd ləkələr də varsa, dermatoloq bu tip aktivləri müalicə planına daxil edə bilər.

Retinoidlər

Retinoidlər hüceyrə yenilənməsinə və məsamələrin tıxanmasının azalmasına təsir etdiyinə görə aktiv aknenin müalicəsində geniş istifadə edilir.

Bəzi retinoidlər həmçinin aknedən sonra qalan tünd ləkələrin daha tez solmasına kömək edə bilər.

Ancaq retinoidlər:

yarada bilər.

Hamiləlik zamanı retinoidlər istifadə edilməməlidir.

Dərini qıcıqlandırmayın

Ləkəni tez açmaq məqsədilə eyni anda çoxlu:

istifadə etmək əks nəticə verə bilər.

Dəridə yeni iltihab yarandıqda postinflamatuar piqmentasiya daha da arta bilər.

Akne çapıqlarının hansı növləri var?

Çökək akne çapıqları eyni formada olmur.

Bu fərq müalicə seçiminə birbaşa təsir edir.

Ice pick çapıqları

Bunlar adətən:

çökəkliklərdir.

Dəri sanki incə iti əşya ilə deşilmiş kimi görünə bilər.

Dərin olduğuna görə yalnız səthi krem və ya yüngül pilinq bu çapıqlarda kifayət etməyə bilər.

Boxcar çapıqları

Boxcar çapıqlar daha geniş çökəklik şəklində görünür.

Kənarları daha aydın ola bilər və dərinin müəyyən hissəsi aşağı səviyyədə yerləşir.

Çapığın dərinliyindən asılı olaraq lazer, microneedling və digər prosedurlar nəzərdən keçirilə bilər.

Rolling çapıqlar

Rolling çapıqlarda dəri səthi dalğalı görünür.

Dərinin altında çapığı aşağı çəkən fibroz bağlar ola bilər. Buna görə yalnız dərinin səthinə təsir edən prosedur hər zaman kifayət etmir.

Bəzi hallarda həmin bağların mexaniki şəkildə azad edilməsinə yönələn subcision kimi prosedurlar istifadə olunur.

Amerika Dermatologiya Akademiyası da çapıq tipinin müalicə seçimini dəyişdirdiyini və məsələn, ice pick çapığı ilə rolling çapığının fərqli yanaşma tələb etdiyini vurğulayır. AAD — Acne scar treatment

Qabarıq çapıqlar

Bəzi insanlarda dəri sağalarkən normadan çox kollagen yaranır və səthdən yuxarı qalxan hipertrofik və ya keloid tipli çapıq əmələ gəlir.

Bu çapıqlar çökək akne izlərindən tam fərqli müalicə tələb edir.

Məsələn, uyğun hallarda çapıq daxilinə steroid inyeksiyası kimi yanaşmalar istifadə edilə bilər.

Sızanaq izləri üçün microneedling necə işləyir?

Microneedling akne çapıqlarının görünüşünün azaldılması üçün istifadə olunan prosedurlardan biridir.

Prosedur zamanı dəridə çoxsaylı kontrollu mikrokanallar yaradılır.

Bu mikrotravmalara cavab olaraq dəri yeni kollagen və elastin istehsal etməyə başlayır. Yeni struktur zülallarının yaranması bəzi çökək çapıqların daha az nəzərəçarpan görünməsinə kömək edə bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyasına görə microneedling bütün dəri tonlarında istifadə oluna bilən və çökək akne çapıqlarının müalicəsində tətbiq olunan üsullardan biridir. AAD — Acne scar treatment

Nəticə dərhal yaranmır.

Kollagen remodelinqi zaman tələb etdiyi üçün dəyişiklik həftə və aylar ərzində tədricən formalaşır. Bir neçə seansa ehtiyac ola bilər.

Microneedling xüsusilə dərin ice pick çapıqlarında təkbaşına kifayət etməyə bilər. Buna görə çapıq tipinin əvvəlcədən müəyyənləşdirilməsi vacibdir.

RF microneedling sızanaq izlərinə kömək edirmi?

RF microneedling klassik microneedling ilə radiofrekans enerjisinin birlikdə istifadə edildiyi prosedurdur.

İynələr dərinin müəyyən dərinliyinə daxil olur və həmin səviyyəyə RF enerjisi ötürülür.

Məqsəd həm mexaniki mikrotravma, həm də kontrollu istilik vasitəsilə kollagen remodelinqini stimullaşdırmaqdır.

AAD radiofrekans və RF microneedling prosedurlarının akne çapıqlarının daha az nəzərəçarpan olmasına kömək edə biləcəyini qeyd edir. Həmçinin RF microneedling-in müxtəlif dəri tonlarında istifadə oluna bildiyi bildirilir. AAD — Acne scar treatment

Lakin bütün cihazlar və parametrlər eyni deyil.

Prosedurun:

aparılacağı fərdi olaraq seçilməlidir.

Lazer sızanaq izlərini aradan qaldırırmı?

Lazer resurfacing akne çapıqlarının müalicəsində istifadə edilən əsas prosedurlardan biridir.

Lazer dəridə kontrollu zədələnmə yaradaraq sağalma və kollagen istehsalı proseslərini stimullaşdıra bilər.

Bəzi lazerlər daha səthi, digərləri isə daha dərin toxumalara təsir göstərir.

Mayo Clinic akne çapıqlarının müalicəsində lazer resurfacing-in istifadə oluna bildiyini, lakin uyğun lazerin çapıq və dəri xüsusiyyətlərinə görə seçilməli olduğunu qeyd edir. Mayo Clinic-in akne çapığı müalicəsi haqqında məlumatı

Lazer seçərkən:

nəzərə alınmalıdır.

Xüsusilə tünd dəri tonlarında bəzi lazer prosedurlarından sonra rəng dəyişiklikləri riski daha yüksək ola bilər.

Bu səbəbdən “akne izi üçün bir lazer adı” bütün insanlar üçün uyğun seçim deyil.

Vəfa Clinic-də Fotona lazer daxil olmaqla lazer və digər cihaz əsaslı prosedurlar Aparat kosmetologiya xidmətləri çərçivəsində təqdim olunur.

Kimyəvi pilinq sızanaq izlərini keçirirmi?

Kimyəvi pilinq dərinin kontrollu şəkildə eksfoliasiyasına əsaslanan prosedurdur.

Pilinq xüsusilə:

üçün faydalı ola bilər.

Daha dərin çökək akne çapıqlarında isə yalnız səthi pilinq kifayət etməyə bilər.

AAD akne çapıqlarında müxtəlif gücdə kimyəvi pilinqlərin istifadə oluna bildiyini və prosedurun kollagen-elastin yaranmasına təsir etməklə çökək çapıqların daha az nəzərəçarpan olmasına kömək edə biləcəyini bildirir. AAD — Acne scar treatment

Professional pilinqi ev üçün nəzərdə tutulmuş turşu məhsulları ilə qarışdırmaq olmaz.

Yüksək konsentrasiyalı turşuların evdə nəzarətsiz istifadəsi yanıq, piqmentasiya və yeni çapıq yarada bilər.

Subcision hansı sızanaq izlərində istifadə olunur?

Bəzi rolling tipli çökək çapıqlarda dəri altdakı fibroz toxuma ilə aşağı istiqamətdə çəkilir.

Bu vəziyyətdə yalnız səthi lazer və ya pilinq həmin mexaniki bağı tam aradan qaldırmaya bilər.

Subcision zamanı xüsusi iynə və ya uyğun tibbi alətlə dərinin altında çapığı aşağı çəkən fibroz bağlar azad edilir.

Dəri sərbəstləşdikdən sonra çökəkliyin yuxarı qalxması mümkün ola bilər.

AAD də bəzi çökək akne çapıqlarının altında yerləşən toxumanın cərrahi üsulla azad edilməsinin çapığın görünüşünü azalda biləcəyini qeyd edir. AAD — Acne scar treatment

Bəzi pasiyentlərdə subcision:

kimi digər prosedurlarla kombinə edilə bilər.

Filler sızanaq çapıqlarına vurula bilərmi?

Bəzi çökək çapıqlarda filler istifadə oluna bilər.

Məqsəd dərinin aşağıda qalan hissəsinə həcm əlavə edərək səthin daha bərabər görünməsinə kömək etməkdir.

Mayo Clinic filler və digər yumşaq toxuma inyeksiyalarının müəyyən çökək akne çapıqlarını daha az nəzərəçarpan edə biləcəyini qeyd edir. Nəticə istifadə olunan məhsuldan asılı olaraq müvəqqəti ola bilər və təkrar prosedur lazım gələ bilər. Mayo Clinic — Acne scars

Filler:

Bu səbəbdən əvvəlcə çapığın anatomiyası qiymətləndirilməlidir.

Aktiv sızanaq varsa əvvəlcə izləri, yoxsa sızanaqları müalicə etmək lazımdır?

Əksər hallarda əvvəlcə aktiv akne nəzarətə alınmalıdır.

Əgər yeni sızanaqlar davamlı olaraq yaranırsa, hər yeni iltihab yeni ləkə və yeni çapıq yaratmaq potensialına malikdir.

Amerika Dermatologiya Akademiyası akne çapığı müalicəsi planının aktiv sızanaqları olan insanlarda adətən əvvəlcə aknenin müalicəsi ilə başladığını qeyd edir. Yeni sızanaqlar nəzarətə alındıqdan sonra çapıq prosedurları planlaşdırılır. AAD — Acne scar treatment

Bu səbəbdən eyni anda həm çoxlu aktiv kistik aknesi, həm də köhnə çapıqları olan insanda birbaşa lazerə başlamaq həmişə düzgün yanaşma deyil.

Vəfa Clinic-in Dermatologiya xidməti akne ilə yanaşı dəri ləkələri və çapıqların qiymətləndirilməsi və müalicəsini də əhatə edir.

Sızanaq izləri üçün hansı prosedur daha yaxşıdır?

Bütün akne izləri üçün tək bir “ən yaxşı” prosedur yoxdur.

Müalicə çapığın tipinə əsasən seçilməlidir.

Məsələn:

Yastı qəhvəyi ləkələrdə:
günəşdən qorunma və piqmentasiyaya yönəlmiş topikal qulluq əsas rol oynaya bilər.

Səthi tekstura dəyişikliklərində:
kimyəvi pilinq və bəzi lazer prosedurları nəzərdən keçirilə bilər.

Rolling çapıqlarda:
subcision və kollagen stimullaşdıran prosedurlar lazım ola bilər.

Boxcar çapıqlarda:
microneedling, RF microneedling, lazer və müxtəlif kombinasiyalar istifadə oluna bilər.

Dərin ice pick çapıqlarda:
daha spesifik və lokal çapıq prosedurlarına ehtiyac ola bilər.

Qabarıq çapıqlarda:
tamamilə başqa müalicə, məsələn çapıq daxilinə müəyyən preparatların yeridilməsi tələb oluna bilər.

AAD də akne çapığı müalicəsində bir prosedurun bütün insanlar üçün uyğun olmadığını və dermatoloqların çox vaxt bir neçə üsulu kombinə etdiyini qeyd edir. AAD — Acne scar treatment

Bu səbəbdən yalnız sosial mediada görülən əvvəl-sonra görüntüsünə baxaraq prosedur seçmək düzgün deyil.

Sızanaq izləri tamamilə yox ola bilərmi?

Bu da izin növündən asılıdır.

Sızanaqdan sonra qalan düz rəng dəyişiklikləri zamanla tam və ya demək olar ki, tam sola bilər.

Həqiqi struktur akne çapıqlarında isə məqsəd çox vaxt onları “100% silmək” yox, daha az nəzərəçarpan etməkdir.

Mayo Clinic də akne çapıqlarının müalicəsinin çətin ola biləcəyini və heç bir müalicənin bütün insanlarda eyni nəticəni vermədiyini bildirir. Çapığın tipi və dərinliyi müalicənin nəticəsinə təsir edir. Mayo Clinic — Acne scars

Bir çox prosedur kollagen istehsalına əsaslandığı üçün nəticənin formalaşması da vaxt tələb edir.

AAD akne çapığı müalicəsində bir neçə seansın lazım ola biləcəyini və nəticələrin tədricən meydana çıxdığını qeyd edir. AAD — Acne scar aftercare

Sızanaq izlərinin yaranmasının qarşısını necə almaq olar?

Çapıq müalicəsindən daha vacib addımlardan biri yeni çapıqların qarşısının alınmasıdır.

Bunun üçün:

vacibdir.

Dərin, ağrılı və tez-tez çapıq qoyan akneni uzun müddət evdə müxtəlif kosmetik vasitələrlə müalicə etməyə çalışmaq yeni izlərin yaranmasına səbəb ola bilər.

Vəfa Clinic-in Dermatologiya səhifəsində də aknenin müalicəsinin problemin ağırlığına və pasiyentin fərdi xüsusiyyətlərinə uyğun planlaşdırılmalı olduğu qeyd edilir.

Sızanaq izləri üçün nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?

Aşağıdakı hallarda dermatoloq qiymətləndirməsi xüsusilə faydalıdır:

Müayinədə yalnız “sızanaq izi var” demək kifayət etmir.

Dermatoloq:

qiymətləndirərək müalicə planı hazırlaya bilər.

Vəfa Clinic-də Dermatologiya xidməti akne, ləkə və çapıqların qiymətləndirilməsini əhatə edir. Klinikada Fotona lazer və digər cihaz əsaslı estetik prosedurlar isə Aparat kosmetologiya istiqamətində təqdim olunur.

Hansı sızanaq izinin sizdə olduğunu və hansı üsulun uyğun ola biləcəyini müəyyənləşdirmək üçün Vəfa Clinic ilə əlaqə saxlaya bilərsiniz.

Akne çapıqları barədə daha geniş tibbi məlumat üçün Amerika Dermatologiya Akademiyasının akne çapıqlarının müalicəsi üzrə məlumatı və Mayo Clinic-in akne çapıqlarının müalicəsi üzrə məlumatı ilə tanış ola bilərsiniz.

Sızanaq izləri haqqında tez-tez verilən suallar

1. Sızanaqdan sonra qalan qəhvəyi ləkə çapıqdırmı?

Həmişə yox. Əgər dəri səthi düzdür və yalnız rəng dəyişibsə, bu çox vaxt postinflamatuar piqmentasiya olur. Belə ləkələr zamanla sola bilər. Həqiqi çapıqda isə dərinin strukturu dəyişir və çökəklik və ya qabarıqlıq yaranır.

2. Sızanaq izləri öz-özünə keçirmi?

Sızanaqdan sonra qalan düz qırmızı və qəhvəyi ləkələr zamanla sola bilər və bəzi hallarda tam keçə bilər. Dərin çökək və qabarıq akne çapıqları isə adətən öz-özünə tam yox olmur və onların görünüşünü azaltmaq üçün dermatoloji prosedurlar lazım ola bilər.

3. Sızanaq izləri üçün hansı krem istifadə olunur?

Krem və serumlar əsasən sızanaqdan sonra qalan rəng dəyişikliklərinə və aktiv aknenin idarə olunmasına kömək edə bilər. Azelaik turşu və uyğun retinoidlər bəzi hallarda istifadə olunur. Dərin çökək çapığı yalnız kremlə doldurmaq mümkün deyil.

4. Microneedling sızanaq izlərini keçirirmi?

Microneedling kontrollu mikrotravmalar yaradaraq kollagen istehsalını stimullaşdırır və bəzi çökək akne çapıqlarının daha az nəzərəçarpan olmasına kömək edə bilər. Nəticə çapığın tipindən asılıdır və çox vaxt bir neçə seans tələb olunur.

5. Lazer sızanaq çapıqlarını tam silirmi?

Lazer resurfacing akne çapıqlarının görünüşünü əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdıra bilər, lakin bütün çapıqları 100% aradan qaldıracağına zəmanət vermək düzgün deyil. Nəticə çapığın tipi, dərinliyi, dəri tonu və istifadə olunan lazer texnologiyasından asılıdır.

6. Aktiv sızanaq varkən çapıq proseduru etdirmək olar?

Əksər hallarda əvvəlcə aktiv aknenin nəzarətə alınması daha məqsədəuyğundur. Əks halda yeni sızanaqlar yeni ləkə və çapıqlar yaratmağa davam edə bilər. Daha sonra mövcud çapıqlara uyğun prosedur planlaşdırılır.

7. Sızanaq izlərini sıxmaq və ya soymaqla keçirmək olar?

Xeyr. Sızanaqları sıxmaq və dərini aqressiv şəkildə soymaq iltihabı artıraraq həm piqment ləkəsi, həm də çapıq riskini yüksəldə bilər. Evdə yüksək konsentrasiyalı turşulardan və dərini zədələyən üsullardan istifadə etmək əvəzinə uyğun dəri qulluğu və dermatoloji qiymətləndirməyə üstünlük verilməlidir.