Xalın təhlükəli olduğunu necə bilmək olar?

Bədəndə xalların olması geniş yayılmış haldır və onların əksəriyyəti xoşxassəlidir. Bəzi xallar uşaqlıqdan mövcud olur, digərləri isə sonrakı illərdə yaranır. Xalların rəngi, ölçüsü və forması insandan insana fərqlənə bilər.

Lakin xalın görünüşündə müəyyən dəyişikliklərin yaranması bəzən melanoma adlı ciddi dəri xərçənginin əlaməti ola bilər. Xüsusilə xalın böyüməsi, formasının dəyişməsi, qeyri-bərabər rəng alması və ya səbəbsiz qanaması diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Təhlükəli xalın müəyyən edilməsində yalnız onun ölçüsünə və ya rənginə baxmaq kifayət deyil. Xalın əvvəlki görünüşü ilə müqayisədə necə dəyişməsi də vacibdir.

Dermatologiyada şübhəli xalları tanımaq üçün ABCDE qaydası istifadə olunur. Bu qayda xalın asimmetriyasını, sərhədlərini, rəngini, ölçüsünü və zamanla dəyişməsini qiymətləndirməyə kömək edir.

Bununla belə, ABCDE qaydası diaqnoz qoymur. Xalın təhlükəli olub-olmadığını dəqiqləşdirmək üçün dermatoloji müayinə, lazım gəldikdə isə biopsiya tələb oluna bilər.

Təhlükəli xal necə görünür?

Adi xallar çox vaxt dairəvi və ya oval, nisbətən simmetrik və birrəngli olur. Onların səthi hamar və ya bir qədər qabarıq görünə bilər.

Belə xallar illər ərzində ciddi dəyişiklik göstərməyə bilər.

Şübhəli xallarda isə aşağıdakı xüsusiyyətlər müşahidə oluna bilər:

Bu əlamətlərdən birinin olması xalın mütləq bədxassəli olduğunu göstərmir. Bəzi xoşxassəli xallar da qeyri-müntəzəm görünə bilər.

Lakin xüsusilə yeni yaranan və ya dəyişən xalların yoxlanılması vacibdir.

Amerika Dermatologiya Akademiyasının melanomanın erkən əlamətləri haqqında məlumatında yeni, dəyişən və digər xallardan fərqli görünən dəri törəmələrinin dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməsi tövsiyə edilir.

ABCDE qaydası nədir və təhlükəli xalı necə tanımağa kömək edir?

ABCDE qaydası melanoma ehtimalını düşündürən dəri dəyişikliklərini izləmək üçün istifadə edilən beş əsas meyardan ibarətdir.

Bu qayda həm mövcud xalların, həm də yeni yaranmış piqmentli ləkələrin qiymətləndirilməsinə kömək edir.

A: Asymmetry (Asimmetriya)

Adi xallar çox vaxt nisbətən simmetrik olur. Xalın ortasından xəyalən xətt çəkildikdə onun iki yarısı bir-birinə bənzəyir.

Asimmetrik xalda isə bir tərəf digərindən forma baxımından nəzərəçarpan dərəcədə fərqlənə bilər.

Məsələn, xalın bir hissəsi dairəvi, digər hissəsi isə qeyri-müntəzəm formada görünə bilər.

Lakin asimmetriya təkbaşına melanoma diaqnozu demək deyil. Bəzi xoşxassəli, xüsusilə atipik nevuslar da qeyri-simmetrik ola bilər.

B: Border (Sərhəd)

Adi xalların sərhədləri çox vaxt nisbətən hamar və aydın olur.

Şübhəli xallarda isə sərhədlər:

formada görünə bilər.

Xüsusilə əvvəllər hamar sərhədli olan xalın kənarları dəyişməyə başlayırsa, bu dəyişiklik qiymətləndirilməlidir.

C: Color (Rəng)

Adi xallar çox vaxt bir əsas rəng çalarına malik olur.

Melanoma zamanı isə eyni törəmənin müxtəlif hissələrində:

sahələr müşahidə oluna bilər.

Lakin təhlükəli xalın mütləq qara rəngdə olması lazım deyil.

Bəzi melanomalar çəhrayı, qırmızı və ya dəri rənginə yaxın görünə bilər.

Əsas diqqət xalın rənginin əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə dəyişməsinə və rəng paylanmasının qeyri-bərabər olmasına yönəldilməlidir.

D: Diameter (Diametr)

Diametri 6 mm-dən böyük olan xallar daha diqqətlə qiymətləndirilməli ola bilər.

Lakin 6 mm təhlükəsizlik sərhədi deyil.

Melanoma daha kiçik ölçüdə də yarana bilər. Digər tərəfdən, diametri 6 mm-dən böyük olan çoxsaylı xoşxassəli xallar mövcuddur.

Ona görə xalın ölçüsünü qiymətləndirərkən onun əvvəlki vəziyyətlə müqayisədə böyüyüb-böyümədiyi də nəzərə alınmalıdır.

E: Evolving (Dəyişmə)

ABCDE qaydasında xüsusilə vacib meyarlardan biri xalın zamanla dəyişməsidir.

Dəyişiklik aşağıdakı formalarda ola bilər:

Məsələn, illərlə dəyişməyən xal son aylarda böyüməyə başlayırsa, bu vəziyyət diqqətdən kənarda qalmamalıdır.

Amerika Dermatologiya Akademiyasının ABCDE qaydasına dair tövsiyələrində xalların forma, sərhəd, rəng, ölçü və dəyişmə xüsusiyyətlərinin birlikdə qiymətləndirilməsi tövsiyə edilir.

Bütün melanomalar bu əlamətlərin hamısını göstərmir. Buna görə yalnız ABCDE qaydasına uyğun gəlmədiyi üçün dəyişən bir xalı təhlükəsiz hesab etmək olmaz.

Xalın böyüməsi təhlükəlidirmi?

Xalın böyüməsi həmişə təhlükəli dəyişiklik demək deyil.

Məsələn, uşaqlarda bədən böyüdükcə mövcud xallar da tədricən böyüyə bilər. Bəzi anadangəlmə xalların ölçüsü uşağın inkişafına uyğun dəyişir.

Yetkin insanlarda isə xalın sürətli və səbəbsiz böyüməsi daha diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Xüsusilə:

dermatoloji müayinə məqsədəuyğundur.

Bəzi xoşxassəli xallar illər ərzində qabarıqlaşa və görünüşünü tədricən dəyişə bilər. Lakin bu dəyişikliklə təhlükəli inkişafı yalnız görünüşə əsasən ayırmaq həmişə mümkün deyil.

30 yaşdan sonra yeni yaranan və ya dəyişən piqmentli törəmələrin yoxlanılması xüsusilə vacibdir.

Xalın qaşınması və qanaması nə deməkdir?

Xalın qaşınması və qanaması müxtəlif səbəblərlə əlaqəli ola bilər.

Məsələn, dəri səthindən qabarıq xal geyimə, zinət əşyasına və ya ülgücə ilişərək zədələnə bilər.

Belə hallarda müvəqqəti qıcıqlanma və qanama mümkündür.

Lakin xalın səbəbsiz və ya təkrarlanan şəkildə qanaması, qaşınması və yara əmələ gətirməsi diqqət tələb edir.

Xal qaşınırsa

Quruluq, sürtünmə və yerli qıcıqlanma xalda qaşınmaya səbəb ola bilər.

Lakin əvvəllər heç bir narahatlıq yaratmayan xalın davamlı qaşınması, xüsusilə görünüş dəyişikliyi ilə birlikdə baş verirsə, dermatoloq tərəfindən yoxlanılmalıdır.

Xal qanayırsa

Qanama mexaniki travmadan sonra yarana bilər.

Ancaq xal:

bu əlamətləri sadəcə qıcıqlanma kimi qəbul etmək düzgün deyil.

ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun adi və atipik xalların risk xüsusiyyətləri haqqında məlumatında qanama, axıntı, qaşınma və səth dəyişikliyi dermatoloqa bildirilməli əlamətlər arasında göstərilir.

Xalın üzərində qabıq yaranırsa

Xalın üzərində qabıq bəzən mexaniki zədələnmədən sonra yarana bilər.

Lakin yara sağalmırsa, qabıq təkrar əmələ gəlirsə və ya həmin sahə böyüməyə davam edirsə, əlavə qiymətləndirmə lazımdır.

Melanoma ilə yanaşı digər dəri xərçəngləri də bəzən sağalmayan yara və ya qabıqlanan törəmə şəklində görünə bilər.

Bu səbəbdən uzun müddət sağalmayan dəri dəyişikliklərini yalnız adi xal kimi qəbul etmək olmaz.

Digər xallardan fərqli görünən xal təhlükəli ola bilərmi?

Bəzi insanların bədənindəki xalların əksəriyyəti bir-birinə bənzəyir.

Məsələn, xalların çoxu:

ola bilər.

Lakin həmin xallardan biri nəzərəçarpan dərəcədə daha tünd, böyük və ya qeyri-müntəzəm görünə bilər.

Dermatologiyada bu xüsusiyyət “ugly duckling sign”, yəni digər xallardan fərqlənən xal əlaməti kimi tanınır.

Burada əsas fikir bütün xalların eyni ölçüdə və rəngdə olmasının vacibliyi deyil.

Əsas məsələ müəyyən bir xalın insanın digər xallarının ümumi görünüşündən ciddi şəkildə fərqlənməsidir.

Belə xal xoşxassəli də ola bilər, lakin dermatoloq tərəfindən qiymətləndirilməsi məqsədəuyğundur.

Xüsusilə fərqli görünən xal son aylarda böyüyür və ya rəngini dəyişirsə, müayinəni gecikdirmək olmaz.

Yeni yaranan xal təhlükəlidirmi?

Yeni xalın yaranması avtomatik olaraq melanoma demək deyil.

Uşaqlıq, yeniyetməlik və gənc yetkinlik dövründə yeni melanositar nevuslar yarana bilər.

Lakin yaş artdıqca yeni piqmentli törəmələrə daha diqqətlə yanaşmaq lazımdır.

Bunun səbəbi bəzi melanomaların əvvəllər xal olmayan dəridə yeni ləkə və ya törəmə kimi yaranmasıdır.

Melanoma yalnız mövcud xalın dəyişməsi nəticəsində meydana çıxmır.

Yeni yaranan törəmə:

dermatoloji müayinə vacibdir.

Hətta kiçik ölçülü və birrəngli yeni törəmədə də sürətli böyümə və digər qeyri-adi dəyişikliklər varsa, onun yoxlanılması məqsədəuyğundur.

Melanoma yalnız qara xal şəklində yaranırmı?

Xeyr.

Melanoma çox vaxt tünd piqmentli törəmə kimi təqdim edilsə də, onun bütün formaları qara və ya qəhvəyi olmur.

Bəzi melanomalar:

ola bilər.

Bu cür törəmələr bəzən adi sızanaq, damar törəməsi və ya başqa xoşxassəli dəri problemi ilə qarışdırıla bilər.

Bəzi melanoma növlərində dəri səthindən qabarıq, sərt və sürətlə böyüyən düyün yaranır.

Belə törəmələr klassik ABCDE meyarlarının hamısına uyğun gəlməyə bilər.

Buna görə yalnız xalın qara olmamasını onun təhlükəsizliyi üçün kifayət qədər sübut hesab etmək düzgün deyil.

Xüsusilə yeni yaranmış, sürətlə böyüyən və əvvəlki dəri dəyişikliklərinə bənzəməyən törəmə mütəxəssis tərəfindən qiymətləndirilməlidir.

Əl, ayaq və dırnaqaltı xallar təhlükəli ola bilərmi?

Melanoma yalnız üz, qol və kürək kimi günəşə açıq nahiyələrdə yaranmır.

O, bədənin günəşə az məruz qalan hissələrində də inkişaf edə bilər.

Bunlara:

daxildir.

Xüsusilə daha tünd dəri tonlarında melanoma bəzən ovuc, daban və dırnaqaltı sahələrdə meydana çıxa bilər.

Dabanda yaranan tünd ləkə

Dabanda tünd ləkə bəzən mexaniki travma, qansızma və ya başqa xoşxassəli səbəblərlə əlaqəli ola bilər.

Lakin ləkə:

melanoma ehtimalı da nəzərə alınmalıdır.

Belə nahiyələrdə yaranan piqmentli törəmələri yalnız adi qabar və ya travma izi kimi qəbul etmək düzgün deyil.

Dırnaq altında qara xətt

Dırnaqda uzanan qəhvəyi və ya qara zolaq müxtəlif səbəblərlə yarana bilər.

Bəzi hallarda bu, xoşxassəli melanonixiya ilə əlaqəli olur.

Lakin müəyyən xüsusiyyətlər dırnaqaltı melanoma ehtimalını düşündürə bilər.

Məsələn:

Amerika Dermatologiya Akademiyasının dırnaqaltı melanoma əlamətləri haqqında məlumatında dırnaqda yeni yaranan tünd zolaq və ətraf dəridə rəng dəyişiklikləri dermatoloji qiymətləndirmə tələb edən əlamətlər kimi qeyd edilir.

Bununla belə, dırnaqdakı hər tünd xətt melanoma deyil. Diaqnoz müayinə və lazım olduqda əlavə testlər əsasında qoyulmalıdır.

Kimlərdə təhlükəli xal və melanoma riski daha yüksəkdir?

Melanoma hər yaşda və hər dəri tonunda yarana bilər.

Lakin bəzi insanlarda risk daha yüksəkdir.

Əsas risk faktorlarına aşağıdakılar daxildir:

ABŞ Milli Xərçəng İnstitutunun xallar və melanoma riski haqqında məlumatında çoxsaylı adi xalların, atipik nevusların, ailə tarixçəsinin və UV təsirinin melanoma riski ilə əlaqəli olduğu qeyd edilir.

Çoxsaylı xalı olan insanlar

Bədəndə çox sayda xalın olması melanoma riskini artıran göstəricilərdən biri ola bilər.

Lakin çoxsaylı xalın olması insanın mütləq melanoma keçirəcəyi demək deyil.

Belə şəxslərdə əsas məqsəd bütün xalları çıxarmaq deyil.

Dərinin vəziyyətini izləmək, yeni və dəyişən törəmələri müəyyən etmək, fərdi riskə uyğun dermatoloji nəzarət planlaşdırmaq daha düzgün yanaşmadır.

Ailəsində melanoma olan insanlar

Birinci dərəcəli qohumlarda melanoma tarixçəsi olan şəxslərdə risk arta bilər.

Xüsusilə ailədə bir neçə melanoma halı varsa, dermatoloq daha fərdi müayinə və izləmə planı tövsiyə edə bilər.

Ailə tarixçəsi barədə məlumatın konsultasiya zamanı həkimə bildirilməsi vacibdir.

Günəşə intensiv məruz qalan insanlar

Uzunmüddətli UV şüalanması və günəş yanıqları dəri hüceyrələrinin DNT-sinə zərər verə bilər.

Xüsusilə dəfələrlə ciddi günəş yanığı keçirmiş şəxslərdə dəri xərçəngi riski daha yüksək ola bilər.

Bununla belə, melanoma yalnız günəşdən yaranmır və günəşə açıq olmayan nahiyələrdə də meydana çıxa bilər.

Xalın təhlükəli olub-olmadığı necə müəyyən edilir?

Xalın qiymətləndirilməsi dermatoloqun klinik müayinəsi ilə başlayır.

Müayinə zamanı yalnız xalın cari görünüşü deyil, onun nə vaxt yarandığı və əvvəlki dövrlə müqayisədə dəyişib-dəyişmədiyi də nəzərə alınır.

Dermatoloq:

qiymətləndirir.

Xüsusilə şübhəli törəmələrdə dermatoskopiya və zəruri hallarda biopsiya istifadə oluna bilər.

Dermatoskopiya nədir?

Dermatoskopiya xüsusi işıqlandırıcı və böyüdücü cihaz vasitəsilə dəri törəmələrinin daha ətraflı qiymətləndirilməsidir.

Dermatoskop sayəsində adi gözlə aydın görünməyən müəyyən piqment və dəri strukturlarını müşahidə etmək mümkündür.

Bu üsul:

kömək edir.

Lakin dermatoskopiya nəticəsi hər zaman yekun diaqnoz demək deyil.

Şübhəli törəmələrdə histopatoloji müayinə lazım ola bilər.

Rəqəmsal dermatoskopiya və xal xəritələndirilməsi

Bədənində çoxsaylı xal olan və fərdi risk faktorları mövcud olan bəzi insanlarda rəqəmsal fotoizləmə və xal xəritələndirilməsi faydalı ola bilər.

Bu yanaşmada dəri törəmələrinin görüntüləri saxlanılır və müəyyən müddətdən sonra əvvəlki şəkillərlə müqayisə edilir.

Beləliklə:

daha sistemli şəkildə qiymətləndirilə bilər.

Ancaq bütün insanlar üçün eyni intervalla rəqəmsal izləmə zəruri deyil.

Müayinə tezliyi və üsulu şəxsin ümumi melanoma riskinə əsasən seçilir.

Biopsiya nə vaxt aparılır?

Xalın bədxassəli olmasından şübhələnildikdə biopsiya tələb oluna bilər.

Biopsiya zamanı uyğun üsulla toxuma nümunəsi götürülür və histopatoloji müayinə üçün laboratoriyaya göndərilir.

Bu müayinə toxumanın hüceyrə quruluşunu araşdırmağa və melanoma daxil olmaqla müəyyən dəri xərçənglərinin diaqnozunu təsdiqləməyə kömək edir.

Amerika Dermatologiya Akademiyasının melanomanın diaqnostikası haqqında tibbi məlumatında şübhəli törəmənin biopsiyasının dəri xərçəngi diaqnozunu dəqiqləşdirmək üçün əsas üsul olduğu bildirilir.

Şübhəli piqmentli törəmənin hansı üsulla çıxarılacağı dermatoloq tərəfindən müəyyən edilməlidir.

Belə hallarda yalnız kosmetik görünüşə əsasən lazer və ya digər destruktiv prosedur seçmək düzgün deyil.

Vəfa Clinic-də dəri törəmələrinin dermatoloji qiymətləndirilməsi zamanı törəmənin xüsusiyyətləri və lazım olan əlavə müayinələr müəyyən edilə bilər.

Təhlükəli görünən xalı götürmək lazımdırmı?

Bütün xalların çıxarılması vacib deyil.

Uzun müddət dəyişməyən, xoşxassəli və narahatlıq yaratmayan xallar adətən müalicə tələb etmir.

Lakin xal melanoma baxımından şübhəli görünürsə, biopsiya və ya uyğun cərrahi çıxarılma lazım ola bilər.

Müalicə üsulu törəmənin:

asılı olaraq seçilir.

Şübhəli piqmentli törəmələrdə əsas məqsəd yalnız görünən ləkəni yox etmək deyil, düzgün diaqnoz qoymaqdır.

Toxumanın histoloji müayinəsi tələb olunduqda onun müayinə üçün uyğun şəkildə götürülməsi vacibdir.

Bu səbəbdən xal götürülməsi barədə qərar verərkən əvvəlcə törəmənin tibbi baxımdan qiymətləndirilməsi lazımdır.

Vəfa Clinic-in xal və digər dəri törəmələrinin qiymətləndirilməsi üzrə dermatoloji xidmətlərində də çıxarılma üsulu törəmənin xüsusiyyətlərinə uyğun seçilir.

Xalı evdə götürmək təhlükəlidirmi?

Xalı evdə kəsmək, yandırmaq, sapla bağlamaq və ya müxtəlif kimyəvi vasitələrlə çıxarmağa çalışmaq təhlükəlidir.

Bu müdaxilələr:

səbəb ola bilər.

Bundan əlavə, törəmə bədxassəlidirsə, onun düzgün diaqnostikası gecikə bilər.

Xalın yalnız səthinin zədələnməsi də toxumanın histopatoloji qiymətləndirilməsi üçün problemlər yarada bilər.

Amerika Dermatologiya Akademiyası xalların təhlükəsiz şəkildə çıxarılması ilə bağlı məlumatlarında ev şəraitində müdaxilələrin infeksiya, çapıq və gecikmiş dəri xərçəngi diaqnozu riski yaratdığını vurğulayır.

Bu səbəbdən kosmetik narahatlıq yaradan xalın belə evdə çıxarılması məsləhət görülmür.

Bədəndəki xalları evdə necə yoxlamaq olar?

Dərinin öz-özünə izlənməsi yeni və dəyişən törəmələri vaxtında fərq etməyə kömək edə bilər.

Müayinə zamanı yalnız görünən xallara deyil, bədənin bütün nahiyələrinə diqqət yetirilməlidir.

Xalları eyni işıqda izləyin

Mümkün olduqda dəriyə hər dəfə oxşar işıqlandırma şəraitində baxmaq daha faydalıdır.

Əvvəlki görünüşlə müqayisədə:

qiymətləndirilə bilər.

Telefonla çəkilən tarixli şəkillər də müəyyən dəyişiklikləri izləməyə kömək edə bilər.

Lakin fotoşəkilə əsasən melanoma diaqnozu qoymaq və ya onu istisna etmək mümkün deyil.

Görünməsi çətin nahiyələri də yoxlayın

Xallar və digər dəri törəmələri yalnız üz, qol və ayaqlarda yaranmır.

Dəri yoxlanılarkən:

də nəzərdən keçirilməlidir.

Çətin görünən sahələrin yoxlanılması üçün güzgüdən və ya yaxın insanın köməyindən istifadə edilə bilər.

Yeni və fərqli görünən törəmələrə diqqət edin

Əsas məqsəd hər xalı dəfələrlə ölçmək deyil, yeni və ya dəyişən sahələri müəyyən etməkdir.

Xüsusilə digər xallardan fərqli görünən törəmələr diqqətlə qiymətləndirilməlidir.

Dərinin öz-özünə yoxlanılması üçün vahid və bütün insanlara uyğun müayinə intervalı yoxdur.

Daha yüksək melanoma riski olan şəxslərdə dermatoloq fərdi izləmə tezliyi tövsiyə edə bilər.

Özünüz şübhəli dəyişiklik görmüsünüzsə, növbəti planlı yoxlamanı gözləmədən müayinə üçün müraciət etmək lazımdır.

Xalların təhlükəli dəyişikliklərinin qarşısını necə almaq olar?

Bütün xalların və melanomaların qarşısını almaq mümkün deyil.

Çünki genetik meyllilik, əvvəlki xəstəliklər və digər fərdi faktorlar da riskə təsir edir.

Lakin UV şüalanmasından qorunmaq dəri xərçəngi riskinin azaldılması baxımından vacibdir.

Günəşdən qoruyucu istifadə edin

Günəşə açıq nahiyələrdə geniş spektrli SPF 30 və ya daha yüksək günəşdən qoruyucu istifadə etmək tövsiyə olunur.

Açıq havada uzun müddət qaldıqda və xüsusilə tərləmə və ya üzgüçülükdən sonra qoruyucunun yenilənməsi lazımdır.

Amerika Dermatologiya Akademiyasının günəşdən düzgün qorunma tövsiyələrində SPF 30 və ya daha yüksək, UVA və UVB şüalarına qarşı geniş spektrli qoruma təmin edən vasitələrə üstünlük verilməsi qeyd olunur.

Günəş yanıqlarından qorunun

Günəş yanığı dərinin UV şüalanması ilə zədələndiyini göstərir.

Xüsusilə uşaqlıq və yeniyetməlik dövründə intensiv günəş yanıqları gələcək melanoma riskinə təsir edə bilər.

Günəşin intensiv olduğu saatlarda kölgəyə üstünlük vermək, qoruyucu geyim və geniş kənarlı papaq istifadə etmək faydalıdır.

Solyaridən uzaq durun

Solyari cihazları dərini süni ultrabənövşəyi şüalanmaya məruz qoyur.

Bu şüalanma dəri hüceyrələrinə zərər verə və dəri xərçəngi riskini artıra bilər.

Süni qaralma üsullarından uzaq durmaq dəri sağlamlığının qorunması baxımından məqsədəuyğundur.

Mövcud xalları izləyin

Günəşdən qorunma xalların heç vaxt dəyişməyəcəyinə zəmanət vermir.

Buna görə profilaktik yanaşmada həm UV qorunması, həm də şübhəli dəyişikliklərin vaxtında müəyyən edilməsi əhəmiyyətlidir.

Xalın təhlükəli olduğunu düşündükdə nə etmək lazımdır?

Əgər xalın görünüşündə dəyişiklik müşahidə edirsinizsə, ilk addım onu özbaşına müalicə etməyə çalışmamaqdır.

Xalı:

düzgün deyil.

Bunun əvəzinə dermatoloq müayinəsinə müraciət etmək lazımdır.

Xüsusilə yeni yaranmış, sürətlə böyüyən, səbəbsiz qanayan və ya ABCDE əlamətlərinə uyğun gələn törəmələrdə müayinəni gecikdirmək olmaz.

Melanoma erkən mərhələdə müəyyən edildikdə uğurlu müalicə ehtimalı yüksəkdir.

Bu səbəbdən şübhəli xalın vaxtında qiymətləndirilməsi mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Xalın təhlükəli olduğunu müəyyən etmək üçün nə vaxt dermatoloqa müraciət edilməlidir?

Aşağıdakı hallarda yaxın zamanda dermatoloq müayinəsi planlaşdırılmalıdır:

Şübhəli görünən törəmənin qiymətləndirilməsi zamanı dermatoloq klinik müayinə aparır və zəruri olduqda əlavə diaqnostik üsullar seçir.

Vəfa Clinic-də dəri törəmələrinin qiymətləndirilməsi və uyğun tibbi yanaşmanın seçilməsi dermatologiya xidmətləri çərçivəsində həyata keçirilir.

Xalın təhlükəli olub-olmadığını yalnız görünüşünə və ya internetdəki şəkillərə əsasən dəqiq müəyyən etmək mümkün deyil. Əsas məqsəd şübhəli dəyişiklikləri vaxtında fərq etmək və ehtiyac olduqda diaqnozu tibbi müayinə ilə dəqiqləşdirməkdir.

Təhlükəli xallar haqqında tez-tez verilən suallar

Hansı xallar təhlükəli hesab olunur?

Asimmetrik, sərhədləri qeyri-bərabər, rəngi müxtəlif, böyüyən və zamanla dəyişən xallar melanoma baxımından şübhəli ola bilər. Davamlı qaşınma, səbəbsiz qanama və digər xallardan fərqli görünüş də diqqət tələb edir. Lakin bu əlamətlər diaqnoz deyil və dermatoloji qiymətləndirmə lazımdır.

Xalın qaşınması xərçəng əlamətidirmi?

Xalın qaşınması hər zaman xərçəng əlaməti deyil. Quruluq, geyimlə sürtünmə və digər qıcıqlanmalar da qaşınmaya səbəb ola bilər. Lakin qaşınma davamlıdırsa, xal böyüyürsə və ya rəngi dəyişirsə, dermatoloq tərəfindən yoxlanılmalıdır.

Xalın böyüməsi təhlükəlidirmi?

Uşaqlarda bədən böyüdükcə bəzi xalların ölçüsü də tədricən arta bilər. Lakin yetkin yaşda xalın sürətlə və qeyri-bərabər böyüməsi diqqət tələb edir. Xüsusilə forma və rəng dəyişikliyi ilə müşayiət olunursa, müayinə məqsədəuyğundur.

Qara xal təhlükəli deməkdir?

Xeyr. Bəzi xoşxassəli xallar tünd qəhvəyi və ya qara ola bilər. Eyni zamanda melanoma mütləq qara rəngdə olmur. Təhlükə ehtimalını qiymətləndirərkən rənglə yanaşı simmetriya, sərhəd, ölçü və zamanla dəyişmə də nəzərə alınmalıdır.

Xalın qanaması nə deməkdir?

Xalın qanaması mexaniki zədələnmə nəticəsində yarana bilər. Lakin xal toxunulmadan qanayırsa, təkrarlanan qanama varsa və ya üzərində sağalmayan yara yaranırsa, dermatoloji qiymətləndirmə lazımdır. Bu əlamətlər bəzi dəri xərçənglərində də müşahidə oluna bilər.

Xalın təhlükəli olub-olmadığı hansı müayinə ilə müəyyən edilir?

İlkin qiymətləndirmə dermatoloqun klinik müayinəsi ilə aparılır. Dermatoskopiya törəmənin piqment və struktur xüsusiyyətlərini daha ətraflı göstərməyə kömək edir. Melanoma şübhəsi olduqda isə biopsiya və histopatoloji müayinə diaqnozun dəqiqləşdirilməsi üçün istifadə olunur.

Təhlükəli xal mütləq götürülməlidirmi?

Melanoma baxımından şübhəli törəmədə biopsiya və ya uyğun cərrahi çıxarılma tələb oluna bilər. Lakin hər qeyri-adi görünən xal bədxassəli deyil və bütün xalların götürülməsi vacib deyil. Qərar dermatoloqun qiymətləndirməsinə və lazım gəldikdə histopatoloji nəticəyə əsasən verilir.

Instagram
Facebook
Youtube