Üz dərisinin gün ərzində parıldaması, xüsusilə alın, burun və çənə nahiyəsində yağlı təbəqənin yaranması bir çox insanda müşahidə edilir. Bəzən üz yuyulduqdan qısa müddət sonra yenidən yağlanır, makiyaj uzun müddət qalmır və məsamələr daha nəzərəçarpan görünür. Bu vəziyyət həm yeniyetməlik dövründə, həm də yetkin yaşlarda meydana çıxa bilər.
Üz dərisinin yağlanması dəridə yerləşən piy vəzilərinin sebum adlanan təbii yağlı maddəni istehsal etməsi ilə əlaqəlidir. Sebum dərinin qoruyucu baryerinin saxlanmasına və nəm itkisinin azalmasına kömək edir. Lakin onun miqdarı artdıqda dəri daha parlaq görünə, məsamələrdə tıxanma və sızanaqlar yarana bilər.
Üz dərisinin həddindən artıq yağlanmasında genetik meyllilik, hormonal dəyişikliklər, yaş, hava şəraiti və istifadə edilən dəriyə qulluq məhsulları rol oynaya bilər. Bəzi insanlarda yağlanma təbii dəri tipinin xüsusiyyətidir. Digərlərində isə hormonal pozuntular və ya uyğun olmayan qulluq səbəbindən problem daha nəzərəçarpan olur.
Yağlı dəri özlüyündə xəstəlik deyil. Bununla belə, yağlanma davamlı sızanaqlar, qızartı, qabıqlanma və digər dəyişikliklərlə müşayiət olunursa, səbəbin dermatoloji qiymətləndirilməsi lazım ola bilər.
Üz dərisinin yağlanması necə yaranır?
Dərinin müxtəlif nahiyələrində piy vəziləri yerləşir. Bu vəzilər sebum istehsal edərək onun tük follikulları vasitəsilə dəri səthinə yayılmasını təmin edir.
Sebum dərinin normal fəaliyyətində mühüm rol oynayır.
O:
- dərinin qoruyucu baryerini dəstəkləyir;
- nəm itkisinin azalmasına kömək edir;
- dəri səthinin yumşaqlığını qoruyur;
- dərinin xarici təsirlərə qarşı müdafiəsində iştirak edir.
Lakin piy vəziləri daha aktiv işlədikdə dəri səthində yağlı təbəqə artır.
Bu zaman üz dərisində:
- parıltı;
- yağlı və sürüşkən hiss;
- daha nəzərəçarpan məsamələr;
- makiyajın tez pozulması;
- qara və ağ nöqtələr
müşahidə oluna bilər.
Cleveland Clinic-in piy vəzilərinin funksiyası haqqında məlumatında sebumun dərini qorumaq və nəm saxlamaq üçün vacib olduğu, lakin artıq yağ istehsalının məsamələrin tıxanmasına səbəb ola biləcəyi izah edilir.
Məqsəd dəridəki yağı tamamilə aradan qaldırmaq deyil, onun miqdarını və yaratdığı narahatlıqları idarə etməkdir.
Üz dərisinin həddindən artıq yağlanmasının səbəbləri hansılardır?
Üz dərisinin yağlanması bir neçə amilin birgə təsiri nəticəsində yarana bilər.
Bəzi səbəblər dəyişdirilməsi mümkün olmayan bioloji xüsusiyyətlərlə əlaqəlidir. Digərləri isə dəriyə qulluq vərdişlərindən və ətraf mühit şəraitindən asılıdır.
Genetik meyllilik
Üz dərisinin yağlanmasında genetika mühüm rol oynayır.
Bəzi insanlarda piy vəziləri təbii olaraq daha aktiv olur. Bu xüsusiyyət ailə üzvlərində də müşahidə edilə bilər.
Məsələn, valideynlərdən birinin dərisi yağlıdırsa, övladında da oxşar dəri tipi olması mümkündür.
Genetik xüsusiyyətlər:
- piy vəzilərinin fəaliyyətinə;
- sebum istehsalına;
- məsamələrin görünüşünə;
- dərinin hormonal təsirlərə reaksiyasına
təsir göstərə bilər.
Lakin genetik meyllilik yağlı dərinin mütləq sızanaqlı olacağı anlamına gəlmir.
Düzgün qulluqla bir çox insanda artıq parıltını və məsamə tıxanmasını azaltmaq mümkündür.
Hormonal dəyişikliklər
Piy vəzilərinin fəaliyyətinə təsir edən əsas amillərdən biri hormonlardır.
Xüsusilə androgenlər adlanan hormonlar sebum istehsalında rol oynayır.
Androgen hormonları həm kişilərdə, həm də qadınlarda mövcuddur.
Hormonal səviyyələr dəyişdikdə və ya piy vəziləri androgenlərin təsirinə daha həssas olduqda dəri yağlanması arta bilər.
Bu dəyişikliklər xüsusilə:
- yeniyetməlik dövründə;
- menstrual siklin müəyyən mərhələlərində;
- hamiləlik zamanı;
- bəzi hormonal dərmanların istifadəsində;
- müəyyən endokrin xəstəliklərdə
müşahidə oluna bilər.
Lakin üz dərisinin yağlı olması hər zaman hormonal pozuntu demək deyil.
Bəzi insanlarda hormon səviyyələri normal olduğu halda piy vəzilərinin hormonlara həssaslığı daha yüksək ola bilər.
Yeniyetməlik dövrü
Yeniyetməlik zamanı androgen hormonlarının təsiri artır və piy vəziləri daha aktiv işləməyə başlayır.
Bu səbəbdən üz dərisində:
- artıq yağlanma;
- qara nöqtələr;
- ağ nöqtələr;
- iltihablı sızanaqlar
daha çox müşahidə edilə bilər.
Bu dövrdə yağlanmanın artması geniş yayılmış fizioloji dəyişiklikdir.
Lakin güclü iltihablı sızanaqlar, ağrılı düyünlər və çapıqlaşma varsa, yalnız gündəlik qulluqla kifayətlənmək düzgün deyil.
Menstrual sikl və hormonal balans
Bəzi qadınlarda menstrual siklin müəyyən mərhələlərində üz dərisi daha yağlı görünür.
Bu, estrogen, progesteron və androgenlərin qarşılıqlı təsiri ilə əlaqəli ola bilər.
Yağlanma ilə yanaşı çənə və alt çənə xətti boyunca sızanaqların artması da mümkündür.
Əgər üz dərisinin yağlanması:
- menstrual siklin nizamsızlığı;
- üzdə və bədəndə artıq tüklənmə;
- saçların seyrəlməsi;
- davamlı və müalicəyə çətin cavab verən akne
ilə birlikdə müşahidə edilirsə, hormonal səbəblərin qiymətləndirilməsi lazım ola bilər.
Məsələn, polikistik over sindromu (PKOS) bəzi qadınlarda yağlı dəri və akne ilə əlaqəli ola bilər.
NHS-in hormonal vəziyyətlərin əlamətləri haqqında məlumatında menstrual nizamsızlıqla birlikdə artıq tüklənmə və yağlı dəri kimi dəyişikliklərin həkim tərəfindən qiymətləndirilməsi tövsiyə edilir.
Təkcə üz yağlanmasına əsasən PKOS və ya başqa hormonal xəstəlik diaqnozu qoymaq mümkün deyil.
İsti və rütubətli hava
Hava şəraiti də üz dərisinin görünüşünə təsir edir.
İsti və rütubətli mühitdə bəzi insanlarda dəri daha yağlı görünə bilər.
Bundan əlavə, isti havada tərləmə artır. Tər sebumla qarışdıqda üz səthindəki parıltı daha nəzərəçarpan olur.
Xüsusilə yay aylarında:
- alın;
- burun;
- çənə;
- burun ətrafı
nahiyələrdə yağlanma daha çox hiss edilə bilər.
Bu zaman güclü təmizləyici məhsullara keçmək əvəzinə yüngül teksturalı nəmləndirici və günəşdən qoruyucu vasitələrə üstünlük vermək daha uyğun ola bilər.
Stress və həyat tərzi
Stress zamanı orqanizmdə baş verən hormonal dəyişikliklər bəzi insanlarda sebum istehsalına təsir göstərə bilər.
Bundan əlavə, stress yuxu rejimini və gündəlik dəriyə qulluq vərdişlərini dəyişə bilər.
Bəzi insanlarda stressli dövrlərdə sızanaqların artması müşahidə olunur.
Lakin stress üz dərisinin yağlanmasının yeganə səbəbi deyil.
Eyni şəkildə, yağlı qidaların istifadəsinin hər insanda birbaşa üz yağlanmasına səbəb olduğu sübut edilməyib.
MedlinePlus-un yağlı dəri haqqında tibbi məlumatında genetika və hormonların əsas rol oynadığı, qidalanmanın isə sebum istehsalına birbaşa təsiri barədə sübutların məhdud olduğu qeyd edilir.
Qidalanmanın akneyə təsiri ayrı məsələdir və bəzi insanlarda yüksək qlikemik yüklü qidalar sızanaqları ağırlaşdıra bilər.
Üz yuyulduqdan sonra niyə tez yağlanır?
Bəzi insanlar üzlərini yuduqdan bir neçə saat sonra dərinin yenidən parıldadığını müşahidə edirlər.
Bunun səbəbi piy vəzilərinin təmizlənmədən sonra da sebum istehsalını davam etdirməsidir.
Üzü yumaq dəri səthindəki artıq yağı müvəqqəti uzaqlaşdırır, lakin piy vəzilərinin fəaliyyətini tam dayandırmır.
Əgər insanın dərisi təbii olaraq yağlıdırsa, təmizlənmədən sonra yağlı təbəqənin yenidən yaranması mümkündür.
Bundan əlavə, uyğun olmayan təmizləyicilər də problem yarada bilər.
Üzü çox tez-tez yumaq
Üz dərisi yağlandıqca onu dəfələrlə yumaq düzgün yanaşma deyil.
Tez-tez yumaq:
- dərinin qoruyucu baryerini zəiflədə;
- quruluq və dartılma hissi yarada;
- qızartı və həssaslığı artıra;
- mövcud sızanaqları qıcıqlandıra bilər.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının yağlı dəriyə qulluq üzrə tövsiyələrində üzün gündə iki dəfəyə qədər və güclü tərləmədən sonra yumşaq təmizləyici ilə yuyulması məsləhət görülür.
Dərini təmizləmək onun bütün təbii yağını aradan qaldırmaq demək deyil.
Güclü təmizləyicilərdən istifadə
Bəzi insanlar dəridəki yağlı hissi tam aradan qaldırmaq üçün yüksək spirt tərkibli toniklər, sərt sabunlar və güclü təmizləyicilərdən istifadə edir.
Belə məhsullar dərinin səthindəki yağı müvəqqəti azalda bilər, lakin qıcıqlanma və quruluğa səbəb ola bilər.
Xüsusilə təmizlənmədən sonra üz dərisində güclü dartılma, yanma və qızartı yaranırsa, istifadə olunan məhsul dərinin ehtiyaclarına uyğun olmaya bilər.
Daha yumşaq, qıcıqlandırıcı olmayan təmizləyici istifadə etmək bu problemləri azaltmağa kömək edə bilər.
Üzün yalnız alın, burun və çənə hissəsi niyə yağlanır?
Bəzi insanlarda yağlanma bütün üzə deyil, əsasən T-zona adlandırılan hissəyə təsir edir.
T-zonaya:
- alın;
- burun;
- çənə
daxildir.
Bu nahiyələrdə piy vəziləri daha çox və ya daha aktiv ola bilər.
Nəticədə alın və burun parlaq görünür, yanaqlar isə normal və ya quru qala bilər.
Belə vəziyyət çox vaxt qarışıq dəri tipi kimi xarakterizə olunur.
Yağlı və qarışıq dərinin fərqi
Yağlı dəridə üzün böyük hissəsində sebum istehsalı yüksək olur.
Qarışıq dəridə isə T-zona yağlı olduğu halda yanaqlar daha az yağlanır.
Bu fərq gündəlik qulluq məhsullarının seçilməsinə təsir edir.
Məsələn, yalnız T-zonada yağlanma olan şəxsin bütün üzünə güclü quruducu məhsul tətbiq etməsi yanaqlarda quruluq və qıcıqlanma yarada bilər.
Belə hallarda məhsullar dəri nahiyələrinin fərqli ehtiyaclarına uyğun seçilə bilər.
Yağlı və susuzlaşmış dəri eyni anda mümkündürmü?
Bəli. Dərinin yağlı olması onun kifayət qədər nəmləndiyi anlamına gəlmir.
Sebum və dəri nəmliliyi fərqli anlayışlardır.
Sebum piy vəzilərinin istehsal etdiyi yağlı maddədir. Dərinin nəmliliyi isə onun su balansı və qoruyucu baryerinin vəziyyəti ilə əlaqəlidir.
Bəzi insanlarda dəri səthində yağlı parıltı olduğu halda:
- dartılma;
- qabıqlanma;
- quruluq hissi;
- həssaslıq;
- yanma
müşahidə oluna bilər.
Bu vəziyyət xüsusilə güclü təmizləyicilər, tez-tez pilinq və akne müalicəsində istifadə edilən bəzi aktiv maddələrlə əlaqəli ola bilər.
Dərinin susuzlaşması hər insanda sebum istehsalının mütləq artması demək deyil. Lakin dəri quruluğu və qıcıqlanması mövcud yağlanmanı daha narahatedici hala gətirə bilər.
Ona görə yağlı dəridə də uyğun nəmləndirici istifadəsi vacibdir.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının akneyə meylli dəridə nəmləndirmə haqqında məlumatında bəzi akne preparatlarının dərini qurudub qıcıqlandıra bildiyi, uyğun nəmləndiricinin isə müalicəyə dözümlülüyü yaxşılaşdıra biləcəyi vurğulanır.
Üz dərisinin yağlanması sızanaq və qara nöqtələrə səbəb olurmu?
Artıq sebum istehsalı məsamələrin tıxanmasına və sızanaqların yaranmasına şərait yarada bilər.
Lakin yağlı dəri ilə akne eyni vəziyyət deyil.
- sebum istehsalının artması;
- follikul daxilində ölü dəri hüceyrələrinin toplanması;
- Cutibacterium acnes bakteriyası ilə əlaqəli proseslər;
- iltihab
birlikdə rol oynayır.
Bu səbəbdən çox yağlı dərisi olan bəzi insanlarda sızanaq müşahidə edilməyə bilər. Digər tərəfdən, normal və ya qarışıq dəri tipinə malik şəxslərdə də akne yarana bilər.
Qara nöqtələr necə yaranır?
Qara nöqtələr açıq komedonlardır.
Məsamə daxilində sebum və ölü dəri hüceyrələri toplandıqda tıxac yarana bilər.
Tıxacın səthdə hava ilə təmas edən hissəsinin oksidləşməsi nəticəsində qara rəng görünür.
Bu rəng əsasən çirk yığılması ilə əlaqəli deyil.
Qara nöqtələri zorla sıxmaq dərini zədələyə, iltihaba və çapıqlaşmaya səbəb ola bilər.
Ağ nöqtələr və iltihablı sızanaqlar
Məsamənin çıxışı bağlı olduqda ağ nöqtə, yəni qapalı komedon yarana bilər.
Əgər follikul daxilində iltihab inkişaf edərsə, qırmızı və ağrılı sızanaqlar meydana çıxa bilər.
Daha ağır hallarda dərinin dərin qatlarında düyün və kistəbənzər iltihablı törəmələr yaranır.
Belə vəziyyətlərdə yalnız yağlanmanı azaltmağa yönəlmiş kosmetik məhsullarla kifayətlənmək düzgün deyil.
Vəfa Clinic-də akne və digər dermatoloji problemlərin qiymətləndirilməsi zamanı dəri tipindən əlavə səpgilərin növü, iltihabın ağırlığı və çapıq riski də nəzərə alınır.
Üzün yağlanması və qabıqlanması hansı xəstəliyin əlaməti ola bilər?
Bəzi insanlarda yağlı dəri ilə yanaşı burun kənarlarında, qaşların arasında və saç dibində qabıqlanma müşahidə edilir.
Bu vəziyyət bəzən seboreik dermatitlə əlaqəli ola bilər.
Seboreik dermatit dərinin yağ vəziləri ilə zəngin nahiyələrində daha çox müşahidə edilən iltihabi dəri xəstəliyidir.
Əsas əlamətlər:
- qızartı;
- yağlı və ya sarımtıl qabıqlanma;
- qaşınma;
- burun kənarlarında qıcıqlanma;
- qaş və saç dibində kəpəklənmə
ola bilər.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının seboreik dermatitin əlamətləri haqqında məlumatında xəstəliyin xüsusilə saç dərisi, qaşlar, burun kənarları və digər yağlı nahiyələrdə yarana bildiyi göstərilir.
Seboreik dermatit sadəcə yağlı dəri deyil. Onun müalicəsi də adi parıltı əleyhinə məhsullardan fərqlənir.
Xüsusilə davamlı qızartı və qabıqlanma varsa, düzgün diaqnoz qoyulmalıdır.
Yağlı üz dərisinə gündəlik necə qulluq etmək lazımdır?
Üz dərisinin yağlanmasını idarə etmək üçün mürəkkəb və çoxmərhələli qulluq rejimi vacib deyil.
Əksər hallarda yumşaq təmizləmə, uyğun nəmləndirmə və günəşdən qorunma əsas qulluq mərhələləridir.
Səhər dəriyə qulluq
Səhər qulluq zamanı ilk addım üzün yumşaq təmizləyici ilə yuyulmasıdır.
Təmizləyici məhsul:
- dərini həddindən artıq qurutmamalı;
- güclü qıcıqlanma yaratmamalı;
- dəri tipinə uyğun olmalı;
- istifadədən sonra dartılma hissini artırmamalıdır.
Ardınca yüngül teksturalı nəmləndirici istifadə edilə bilər.
Gel və ya losyon formasında olan, yağsız və komedogen olmayan məhsullar yağlı dəri üçün daha rahat ola bilər.
Son mərhələdə geniş spektrli SPF 30 və ya daha yüksək günəşdən qoruyucu tətbiq edilməlidir.
Yağlı dəridə günəşdən qoruyucu istifadəsini dayandırmaq düzgün deyil. Sadəcə parıltını azaldan, yüngül və məsamələri tıxama ehtimalı aşağı olan formullara üstünlük verilə bilər.
Axşam dəriyə qulluq
Axşam saatlarında gün ərzində toplanan yağ, kir, günəşdən qoruyucu və makiyaj qalıqları təmizlənməlidir.
Üz yumşaq təmizləyici ilə yuyulmalı və dəriyə uyğun nəmləndirici istifadə edilməlidir.
Əgər qara nöqtələr və sızanaqlar varsa, dermatoloqun tövsiyəsinə əsasən əlavə aktiv maddələr tətbiq edilə bilər.
Lakin eyni anda bir neçə güclü turşu, retinoid və quruducu məhsuldan istifadə etmək dəridə qıcıqlanma yarada bilər.
Yeni məhsulları tədricən əlavə etmək və dərinin reaksiyasını izləmək daha uyğun yanaşmadır.
Üz dərisinin yağlanmasını azaltmaq üçün hansı maddələr istifadə olunur?
Yağlı dərilər üçün nəzərdə tutulmuş kosmetik və dermatoloji məhsullarda müxtəlif aktiv maddələr istifadə edilir.
Onların təsir mexanizmi eyni deyil.
Bəzi maddələr əsasən məsamələrin tıxanmasının qarşısını almağa kömək edir. Digərləri isə iltihablı sızanaqların müalicəsində istifadə olunur.
Salisil turşusu
Salisil turşusu beta-hidroksi turşu, yəni BHA qrupuna aiddir.
Bu maddə məsamə daxilində toplanan ölü dəri hüceyrələrinin uzaqlaşdırılmasına və komedonların azalmasına kömək edə bilər.
Xüsusilə:
- qara nöqtələr;
- ağ nöqtələr;
- məsamə tıxanması;
- yağlı və akneyə meylli dəri
üçün bəzi məhsullarda istifadə olunur.
Lakin salisil turşusu bütün yağlı dəri tiplərində eyni dərəcədə uyğun olmaya bilər.
Yüksək konsentrasiyalar və tez-tez istifadə quruluq, yanma və qızartı yarada bilər.
Bu səbəbdən məhsulun konsentrasiyası və istifadə tezliyi dərinin həssaslığına uyğun seçilməlidir.
Niasinamid
Niasinamid B3 vitamininin bir formasıdır.
Dəriyə qulluq məhsullarında baryer funksiyasının dəstəklənməsi və bəzi hallarda yağlı görünüşün azaldılması məqsədilə istifadə edilir.
Kiçik klinik tədqiqatlarda niasinamidin sebum göstəricilərinə müsbət təsiri müşahidə edilsə də, onun bütün insanlarda nəzərəçarpan yağ azalması yaratdığına dair sübutlar məhduddur.
Niasinamid tərkibli məhsullar seçilərkən yüksək konsentrasiyanın mütləq daha yaxşı nəticə verəcəyi düşünülməməlidir.
Həssas dəridə yüksək konsentrasiyalar qıcıqlanma yarada bilər.
Retinoidlər
Retinoidlər A vitamini törəmələridir.
Adapalen və tretinoin kimi bəzi retinoidlər akne müalicəsində istifadə olunur.
Onlar follikul daxilində ölü dəri hüceyrələrinin toplanmasını azaltmağa və komedonların yaranmasının qarşısını almağa kömək edir.
Bəzi retinoidlər sebumla əlaqəli proseslərə də təsir göstərə bilər.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının akne müalicəsi üzrə klinik tövsiyələrində yerli retinoidlər məsamə tıxanması və iltihabın idarə edilməsində əsas müalicə vasitələrindən biri kimi göstərilir.
Lakin retinoidlər bütün hallarda yalnız yağlı parıltını azaltmaq üçün lazım deyil.
İstifadə zamanı:
- quruluq;
- qabıqlanma;
- qızartı;
- həssaslıq
yarana bilər.
Hamiləlikdə və hamiləlik planlaşdırılarkən retinoidlərdən istifadə edilməməli, uyğun müalicə dermatoloqla müzakirə edilməlidir.
Azelain turşusu və benzoil peroksid
Azelain turşusu xüsusilə akne və aknedən sonra yaranan bəzi piqment ləkələrinin müalicəsində istifadə oluna bilər.
Benzoil peroksid isə akne ilə əlaqəli bakterial və iltihabi proseslərə təsir göstərir.
Lakin bu maddələr yalnız sebum istehsalını azaltmaq məqsədilə bütün yağlı dərilərə rutin tətbiq edilməməlidir.
Onların istifadəsi xüsusilə sızanağın növünə və dərinin dözümlülüyünə əsasən seçilməlidir.
Üz dərisinin yağlanmasını gün ərzində necə azaltmaq olar?
Gündəlik qulluq sebum istehsalının yaratdığı narahatlığı azalda bilər.
Lakin piy vəziləri gün ərzində fəaliyyətini davam etdirdiyi üçün müəyyən miqdarda parıltı yenidən yarana bilər.
Belə hallarda əlavə yuyunma əvəzinə daha yumşaq üsullardan istifadə edilə bilər.
Yağ hopduran salfetlər
Yağ hopduran xüsusi salfetlər dəri səthindəki artıq sebumu müvəqqəti azaltmağa kömək edir.
Salfet üzə yüngül şəkildə toxundurulmalı, sürtülməməlidir.
Bu üsul:
- makiyajı pozmadan parıltını azaltmağa;
- gün ərzində əlavə yuyunma ehtiyacını azaltmağa;
- T-zonadakı artıq yağı götürməyə
kömək edə bilər.
Lakin salfetlər piy vəzilərinin fəaliyyətini dayandırmır və uzunmüddətli müalicə hesab edilmir.
Matlaşdırıcı məhsullar
Yağlı dəri üçün nəzərdə tutulmuş bəzi nəmləndiricilər, günəşdən qoruyucular və makiyaj məhsulları matlaşdırıcı xüsusiyyətlərə malikdir.
Bu məhsullar dərinin gün ərzində daha az parlaq görünməsinə kömək edə bilər.
Ancaq məhsulun matlaşdırıcı olması onun bütün insanlarda məsamələri tıxamayacağı və ya sızanaq yaratmayacağı demək deyil.
Seçim zamanı “oil-free” və “non-comedogenic” kimi göstəricilərə diqqət yetirmək faydalıdır.
Yağlı dəridə hansı qulluq səhvlərindən qaçmaq lazımdır?
Üz dərisinin yağlanmasını azaltmaq üçün bəzən dərini həddindən artıq qurudan üsullardan istifadə olunur.
Lakin belə yanaşmalar dəri baryerini zədələyə və mövcud problemləri ağırlaşdıra bilər.
Əsas səhvlər bunlardır:
- Üzü gün ərzində dəfələrlə güclü təmizləyici ilə yumaq.
- Yüksək spirt tərkibli toniklərdən davamlı istifadə etmək.
- Dərini sərt skrabla sürtmək.
- Yağlı dəriyə nəmləndirici tətbiq etməmək.
- Bir neçə aktiv turşunu eyni vaxtda istifadə etmək.
- Qara nöqtələri və sızanaqları zorla sıxmaq.
- Makiyajı təmizləmədən yatmaq.
- Günəşdən qoruyucu istifadə etməmək.
Xüsusilə dərini qurudaraq bütün yağlanmanı aradan qaldırmağa çalışmaq düzgün deyil.
Dəri baryeri zədələndikdə qızartı, quruluq və həssaslıq arta bilər.
Bu səbəbdən yağlı dəriyə qulluq zamanı təmizləmə ilə nəmləndirmə arasında balans qorunmalıdır.
Üz dərisinin yağlanması üçün dermatoloji müalicə lazımdırmı?
Yağlı dəri hər zaman tibbi müalicə tələb etmir.
Əgər əsas problem gün ərzində parıltı və kosmetik narahatlıqdırsa, uyğun gündəlik qulluq kifayət edə bilər.
Lakin yağlanma ilə yanaşı davamlı akne, iltihablı səpgilər, məsamə tıxanması və dəri baryerində problemlər varsa, dermatoloji müalicə lazım ola bilər.
Akne ilə birlikdə yağlanma
Akne mövcud olduqda müalicə yalnız sebum istehsalının azaldılmasına yönəlmir.
Dermatoloq komedonları, iltihabı və gələcək çapıqlaşma riskini də nəzərə alır.
Müalicədə:
- yerli retinoidlər;
- benzoil peroksid;
- azelain turşusu;
- uyğun kombinə edilmiş preparatlar;
- müəyyən hallarda sistemli dərmanlar
istifadə oluna bilər.
Ağır və çapıqlaşma riski olan aknedə izotretinoin kimi sistemli dərmanlar da seçilmiş pasiyentlərdə nəzərdən keçirilə bilər.
Lakin izotretinoin yalnız dərinin yağlı olmasına görə özbaşına istifadə edilməməlidir. Bu preparat ciddi əks göstərişlərə malikdir və xüsusi tibbi nəzarət tələb edir.
Hormonal səbəblərin qiymətləndirilməsi
Bəzi insanlarda üz dərisinin həddindən artıq yağlanması hormonal dəyişikliklərlə əlaqəli olur.
Lakin hər yağlı dəri şikayətində hormon analizi aparılması vacib deyil.
Xüsusilə menstrual nizamsızlıq, artıq tüklənmə, saç tökülməsi və davamlı akne kimi əlamətlər olduqda əlavə hormonal qiymətləndirmə məqsədəuyğun ola bilər.
Belə vəziyyətlərdə dermatoloq lazım gəldikdə endokrinoloq və ya ginekoloq konsultasiyası tövsiyə edə bilər.
Kosmetoloji prosedurlar
Bəzi kosmetoloji prosedurlar yağlı dəridə məsamə tıxanması, komedonlar və dəri teksturası ilə bağlı narahatlıqların azaldılmasına yönələ bilər.
Məsələn, müəyyən kimyəvi pilinq prosedurları seçilmiş pasiyentlərdə istifadə olunur.
Lakin prosedur seçimi:
- dərinin həssaslığından;
- aknenin olub-olmamasından;
- mövcud qızartı və iltihabdan;
- istifadə edilən dərmanlardan;
- piqmentasiya riskindən
asılıdır.
Vəfa Clinic-in kosmetoloji üz baxımı istiqamətində dəri tipi və mövcud problemlər nəzərə alınaraq fərdi qulluq yanaşması seçilə bilər.
Bununla belə, kosmetoloji prosedurlar piy vəzilərinin fəaliyyətini bütün hallarda daimi olaraq normallaşdırmır.
Davamlı və ya iltihablı dəri problemlərində dermatoloji diaqnostika əsas olmalıdır.
Üz dərisinin yağlanması yaş artdıqca azalırmı?
Bəzi insanlarda üz dərisinin yağlanması yaş artdıqca azalır.
Yeniyetməlik və gənc yetkinlik dövründə androgenlərin təsiri daha nəzərəçarpan ola bilər.
Daha sonrakı yaşlarda hormonal dəyişikliklər və piy vəzilərinin fəaliyyətindəki fərqlər sebum istehsalına təsir göstərə bilər.
Lakin yağlı dəri hər insanda yaş artdıqca tamamilə yox olmur.
Genetik xüsusiyyətlərinə görə bəzi şəxslərdə 30, 40 və daha sonrakı yaşlarda da yağlı dəri müşahidə oluna bilər.
Bundan əlavə, hormonal dəyişikliklər nəticəsində müəyyən dövrlərdə yağlanmanın yenidən artması mümkündür.
Bu səbəbdən yalnız yaşın artmasını gözləməklə bütün dəri problemlərinin həll olunacağını düşünmək düzgün deyil.
Dəriyə qulluq yaşa və mövcud ehtiyaclara uyğun dəyişdirilməlidir.
Üz dərisi çox yağlanırsa, nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Üz dərisinin yağlı olması çox vaxt təbii dəri tipi ilə əlaqəlidir.
Lakin bəzi hallarda yağlanmanın səbəbi və müşayiət olunan dəyişikliklər əlavə müayinə tələb edir.
Xüsusilə aşağıdakı hallarda dermatoloqa müraciət etmək məqsədəuyğundur:
- Yağlanma ilə birlikdə davamlı iltihablı sızanaqlar varsa.
- Ağrılı düyünlər və çapıqlaşma yaranırsa.
- Qara və ağ nöqtələr gündəlik qulluqla azalmırsa.
- Yağlanma qəfil və nəzərəçarpan dərəcədə artıbsa.
- Dəridə qızartı, qabıqlanma və davamlı qaşınma varsa.
- İstifadə edilən məhsullar yanma və həssaslıq yaradırsa.
- Yağlanma menstrual nizamsızlıq, artıq tüklənmə və ya saç tökülməsi ilə birlikdə müşahidə edilirsə.
- Bir neçə həftəlik uyğun qulluqdan sonra nəzərəçarpan yaxşılaşma yoxdursa.
Dermatoloji qiymətləndirmə zamanı dərinin tipi, istifadə olunan məhsullar, mövcud səpgilər, qəbul edilən dərmanlar və digər simptomlar nəzərə alınır.
Ehtiyac olduqda müalicə planı dəyişdirilir və əlavə müayinələr müəyyən edilir.
Üz dərisinin yağlanmasını idarə edərkən əsas məqsəd dərini tamamilə yağsızlaşdırmaq deyil. Daha düzgün yanaşma sebum istehsalının yaratdığı narahatlıqları azaltmaq, dəri baryerini qorumaq və sızanaq kimi əlavə problemlərin yaranmasının qarşısını almaqdır.
Üz dərisinin yağlanması haqqında tez-tez verilən suallar
Üz dərisi niyə çox yağlanır?
Üz dərisinin çox yağlanması piy vəzilərinin artıq sebum istehsalı ilə əlaqəlidir. Genetik meyllilik, androgen hormonlarının təsiri, yeniyetməlik dövrü, hormonal dəyişikliklər və isti hava şəraiti yağlanmaya təsir göstərə bilər. Bəzi dəriyə qulluq vərdişləri isə dəridə qıcıqlanma yaradaraq yağlı görünüşlə bağlı narahatlığı artıra bilər.
Üzümü yuyandan sonra niyə yenidən tez yağlanır?
Üzü yumaq dəri səthindəki yağı müvəqqəti təmizləyir, lakin piy vəziləri sebum istehsalını davam etdirir. Buna görə təbii yağlı dəriyə malik insanlarda parıltı bir neçə saat sonra yenidən yarana bilər. Üzü çox tez-tez yumaq isə qıcıqlanma və quruluq yarada bilər.
Yağlı üz dərisi üçün nəmləndirici istifadə etmək lazımdırmı?
Bəli. Yağlı dəri də nəmləndirməyə ehtiyac duya bilər. Xüsusilə akne müalicəsi zamanı istifadə olunan bəzi məhsullar quruluq və qıcıqlanmaya səbəb olur. Yağsız, yüngül teksturalı və komedogen olmayan nəmləndiricilər dərinin qoruyucu baryerini dəstəkləyə bilər.
Üz dərisinin yağlanması hormonal problemin əlamətidirmi?
Bəzən ola bilər, lakin yağlı dəri təkbaşına hormonal xəstəlik diaqnozu deyil. Xüsusilə menstrual nizamsızlıq, artıq tüklənmə, saç tökülməsi və davamlı akne ilə birlikdə müşahidə edilirsə, hormonal səbəblərin qiymətləndirilməsi lazım ola bilər. Hormon analizlərinə ehtiyac həkim tərəfindən müəyyən edilməlidir.
Yağlı dəri üçün salisil turşusu istifadə etmək olarmı?
Salisil turşusu bəzi yağlı və akneyə meylli dərilərdə məsamə tıxanmasını, qara və ağ nöqtələri azaltmağa kömək edə bilər. Lakin yüksək konsentrasiya və tez-tez istifadə quruluq, yanma və qızartı yarada bilər. Məhsulun seçimi və istifadə tezliyi dərinin həssaslığına uyğun olmalıdır.
Yağlı dəri sızanağa səbəb olurmu?
Artıq sebum məsamələrin tıxanmasına və aknenin yaranmasına şərait yarada bilər. Lakin sızanaqların inkişafında ölü dəri hüceyrələri, bakterial proseslər və iltihab da rol oynayır. Buna görə bütün yağlı dərilərdə mütləq sızanaq yaranmır və akne yalnız yağlı dəri tipinə məxsus deyil.
Üz dərisinin yağlanmasını tamamilə dayandırmaq mümkündürmü?
Sebum istehsalı dərinin normal qoruyucu funksiyasının bir hissəsidir və onun tamamilə dayandırılması məqsədəuyğun deyil. Düzgün təmizləmə, uyğun nəmləndirici, komedogen olmayan məhsullar və lazım olduqda dermatoloji müalicə yağlı parıltını və əlaqəli problemləri azaltmağa kömək edə bilər. Nəticə dərinin fərdi xüsusiyyətlərindən asılıdır.