Üz dərisində məsamələrin geniş və nəzərəçarpan görünməsi həm yağlı, həm də qarışıq dəri tipinə malik insanlarda rast gəlinən estetik narahatlıqlardandır. Xüsusilə burun, alın və yanaq nahiyələrində kiçik dəliklərə bənzəyən strukturlar dərinin səthini qeyri-bərabər göstərə bilər. Bəzi insanlarda məsamələr yeniyetməlik dövründən nəzərə çarpır, digərlərində isə yaş artdıqca daha aydın görünməyə başlayır.
Məsamələr dərinin normal anatomik quruluşunun bir hissəsidir. Onların mövcudluğu dərinin çirkli, baxımsız və ya xəstə olduğunu göstərmir. Lakin müəyyən amillərin təsiri ilə tük follikullarının çıxışları genişlənə və ətraf dəri səthindəki çökəkliklər daha nəzərəçarpan hala gələ bilər.
Üzdə məsamələrin geniş görünməsinin əsas səbəbləri artıq sebum istehsalı, tük follikullarının ölçüsü və dərinin elastikliyinin azalmasıdır. Bunlarla yanaşı, genetik xüsusiyyətlər, hormonal dəyişikliklər, yaşlanma, günəş şüalarına uzunmüddətli məruz qalma və akne ilə əlaqəli proseslər də məsamələrin görünüşünə təsir göstərə bilər.
Məsamələrin geniş görünməsi hər zaman onların fiziki ölçüsünün böyüməsi demək deyil. Bəzən follikul daxilində toplanan sebum, dərinin səthindəki işıq-kölgə fərqləri və ətraf toxumanın vəziyyəti məsamələri olduğundan daha böyük göstərə bilər.
Bu səbəbdən məsamələrin nəzərəçarpan olmasının səbəbini müəyyən etmək üçün yalnız dərinin yağlılıq səviyyəsini deyil, onun quruluşunu, elastikliyini və əvvəllər yaranmış dəri dəyişikliklərini də nəzərə almaq lazımdır.
Üzdə məsamələr nədir və hansı funksiyanı yerinə yetirir?
Məsamə sözü gündəlik danışıqda dərinin səthində görünən kiçik açılışları ifadə edir. Lakin anatomik baxımdan dəridə müxtəlif vəzilərin və follikulların çıxışları mövcuddur.
Kosmetik baxımdan geniş məsamələr dedikdə əsasən piy vəziləri ilə əlaqəli tük follikullarının dəri səthinə açılan hissələri nəzərdə tutulur.
Tük follikulu və piy vəzi birlikdə pilosebase vahid adlanan sistemi təşkil edir.
Piy vəziləri sebum adlı yağlı maddə istehsal edir. Bu maddə follikulyar kanal vasitəsilə dərinin səthinə çatır və dəri lipidlərinin formalaşmasında iştirak edir.
Sebum dərinin qoruyucu sisteminin normal komponentlərindən biridir. Onun istehsalı özlüyündə problem hesab edilmir.
Lakin tük follikulunun quruluşu, kanalın genişliyi və həmin nahiyədə toplanan maddələrin miqdarı dəyişdikdə follikul çıxışı daha nəzərəçarpan görünə bilər.
Məsamələr niyə üzdə daha çox görünür?
Üz dərisində, xüsusilə burun, alın və yanaqların müəyyən hissələrində piy vəziləri daha sıx yerləşir.
Bu nahiyələrdə follikulyar çıxışlar dərinin səthində daha aydın seçilə bilər.
Bundan əlavə, üzün günəşə məruz qalması və yaşla əlaqəli struktur dəyişiklikləri məsamələrin görünüşünə təsir edə bilər.
Məsamələr bədənin digər nahiyələrində də mövcuddur. Lakin onların üz dərisində görünməsi estetik baxımdan daha çox diqqət çəkir.
Məsamələrin olması dəri problemi hesab edilirmi?
Xeyr. Məsamələr normal dəri anatomiyasının bir hissəsidir.
Tamamilə məsaməsiz dəri anlayışı bioloji baxımdan real deyil.
Məsamələrin görünmə dərəcəsi isə hər insanda fərqli ola bilər.
Bəzi insanlarda məsamələr yalnız çox yaxından baxdıqda görünür. Digərlərində isə adi məsafədən də nəzərə çarpır.
Bu fərq hər zaman dermatoloji xəstəliyin mövcudluğu ilə əlaqəli deyil.
Üzdə məsamələrin genişlənməsinin əsas səbəbləri hansılardır?
Məsamələrin geniş görünməsini bir səbəblə izah etmək mümkün deyil.
Elmi ədəbiyyatda bir neçə əsas mexanizm müəyyən edilib.
2016-cı ildə Dermatologic Surgery jurnalında dərc olunan üz məsamələrinin yaranma səbəbləri üzrə elmi icmalda üç əsas amil ön plana çıxarılır:
- Sebum ifrazının yüksək olması.
- Məsamə ətrafındakı dərinin elastikliyinin azalması.
- Tük follikulunun həcminin böyük olması.
İcmalda təkrarlanan akne, cinsi hormonlar və dəriyə qulluq vərdişlərinin də məsamələrin görünüşünə təsir göstərə biləcəyi qeyd edilir.
Bu amillər bir-birindən tamamilə ayrı fəaliyyət göstərmir.
Məsələn, genetik olaraq daha böyük follikulyar struktura malik şəxsdə sebum istehsalı da yüksək ola bilər. Zamanla dəri elastikliyinin azalması isə həmin məsamələrin daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər.
Buna görə bir insanda məsamələrin görünüşünü əsasən yağlanma müəyyən etdiyi halda, başqa insanda yaşlanma və dəri quruluşu daha mühüm rol oynaya bilər.
Məsamələrin geniş görünməsinin səbəblərini düzgün qiymətləndirmək üçün bu mexanizmlərin hər biri ayrıca nəzərdən keçirilməlidir.
Artıq sebum istehsalı məsamələrin görünüşünə necə təsir edir?
Sebum dərinin piy vəziləri tərəfindən istehsal olunan yağlı maddədir.
Yağlı dəri tipinə malik insanlarda sebum istehsalı daha yüksək ola bilər.
Sebum follikul daxilindən dəri səthinə çıxarkən həmin nahiyədə toplanan maddələrin miqdarı və follikulyar quruluş məsamələrin görünüşünə təsir edə bilər.
Xüsusilə alın, burun və yanaqların buruna yaxın hissələrində bu əlaqə daha nəzərəçarpan ola bilər.
Sebum miqdarı ilə məsamə ölçüsü arasında əlaqə varmı?
Bəli. Müəyyən klinik tədqiqatlarda dəri səthində sebum istehsalı ilə məsamələrin ölçüsü arasında əlaqə müşahidə edilib.
2006-cı ildə British Journal of Dermatology jurnalında dərc olunan sebum istehsalı və üz məsamələrinin ölçüsü üzrə tədqiqatda 60 iştirakçının dəri göstəriciləri qiymətləndirilib.
Tədqiqatda sebum istehsalının yüksək olması ilə məsamə ölçüsünün böyüklüyü arasında statistik əlaqə müəyyən edilib.
Lakin bu nəticə sebumun hər insanda məsamələri eyni mexanizmlə genişləndirdiyini sübut etmir.
Dərinin elastikliyi, follikul ölçüsü və digər amillər də nəticəyə təsir göstərə bilər.
Yağlı dəriyə malik insanların hamısında məsamələr geniş olurmu?
Xeyr.
Yağlı dəri ilə geniş məsamələr tez-tez birlikdə müşahidə olunsa da, bunlar eyni vəziyyət deyil.
Bəzi insanların dərisi çox yağlı olduğu halda məsamələri az nəzərə çarpa bilər.
Digər şəxslərdə isə dəri nisbətən az yağlanmasına baxmayaraq yanaqlarda geniş məsamələr görünə bilər.
Bu fərq tük follikullarının anatomik xüsusiyyətləri və dərinin elastikliyi ilə əlaqəli ola bilər.
Buna görə üzün parıldaması məsamələrin mütləq geniş olduğu anlamına gəlmir.
Eyni şəkildə, geniş məsamələrin mövcudluğu da hər zaman piy vəzilərinin normadan artıq işlədiyini göstərmir.
Genetik xüsusiyyətlər məsamələrin ölçüsünə təsir edirmi?
Dərinin anatomik quruluşu müəyyən dərəcədə genetik xüsusiyyətlərlə əlaqəlidir.
Bəzi insanlarda tük follikulları təbii olaraq daha böyük ola və məsamələr daha aydın görünə bilər.
Piy vəzilərinin fəaliyyəti, dərinin qalınlığı və elastikliyi də irsi xüsusiyyətlərdən təsirlənə bilər.
Bu səbəbdən eyni ailənin bir neçə üzvündə geniş görünən məsamələrin müşahidə olunması mümkündür.
Lakin məsamələrin ölçüsü tək bir genlə müəyyən edilmir.
Müxtəlif genetik xüsusiyyətlər və ətraf mühit amilləri birlikdə nəticəyə təsir edir.
Niyə bəzi insanlarda məsamələr gənc yaşdan geniş görünür?
Gənc yaşlardan nəzərəçarpan məsamələr çox vaxt dərinin fərdi quruluşu ilə əlaqəli ola bilər.
Məsələn, tük follikulunun çıxışı təbii olaraq böyükdürsə, həmin nahiyədə aktiv sızanaq və ya yaşlanma əlamətləri olmasa da məsamə görünə bilər.
Bəzi insanlarda isə yeniyetməlik dövründə sebum istehsalının artması əvvəl az nəzərə çarpan follikulyar açılışları daha görünən hala gətirir.
Beləliklə, geniş məsamələrin gənc yaşda meydana çıxması avtomatik olaraq erkən dəri yaşlanması demək deyil.
Genetika ilə yaşlanmanın təsiri necə fərqlənir?
Genetik xüsusiyyətlər dərinin başlanğıc anatomik quruluşuna təsir göstərə bilər.
Yaşlanma isə zamanla bu quruluşun görünüşünü dəyişdirə bilər.
Məsələn, təbii olaraq geniş follikulyar çıxışları olan şəxsdə yaş artdıqca elastikliyin azalması həmin məsamələri daha aydın göstərə bilər.
Başqa insanda isə məsamələr gənc yaşda çox nəzərə çarpmadığı halda sonrakı illərdə dəri dəstəyi zəiflədikcə görünüş dəyişə bilər.
Bu səbəbdən geniş məsamələrin nə vaxt yaranması onların mümkün səbəbləri haqqında müəyyən məlumat verir.
Tük follikullarının ölçüsü məsamələrin geniş görünməsinə necə səbəb olur?
Tük follikulları dərinin müxtəlif nahiyələrində fərqli ölçü və quruluşda olur.
Üzdəki bəzi follikullar çox nazik və qısa tüklərlə əlaqəlidir.
Lakin tükün dəridə az görünməsi follikulun və onunla əlaqəli piy vəzisinin mütləq kiçik olduğu demək deyil.
Follikulyar kanalın ölçüsü və forması məsamənin dəri səthində necə göründüyünə təsir edə bilər.
Follikulun həcmi niyə vacibdir?
Follikulun həcmi böyük olduqda onun səthə açılan hissəsi də daha nəzərəçarpan ola bilər.
Bu xüsusiyyət bəzi insanlarda təbii anatomik fərqdir.
Digər hallarda isə follikulyar kanal daxilində maddələrin toplanması görünüşə təsir göstərə bilər.
Məsamənin nəzərəçarpan olmasında yalnız çıxışın eni deyil, ətraf dəri səthinin vəziyyəti də rol oynayır.
Kiçik çökəkliklər işıq altında kölgə yaradaraq məsamələri olduğundan daha dərin göstərə bilər.
Tükün qalınlığı məsaməyə təsir edirmi?
Tük follikulunun ölçüsü ilə tükün xüsusiyyətləri arasında müəyyən əlaqələr mövcuddur.
Lakin üz dərisində görünən bütün geniş məsamələr qalın tükün olması ilə əlaqəli deyil.
Xüsusilə burun və yanaqlarda çox incə tüklərlə əlaqəli follikulyar çıxışlar da nəzərəçarpan ola bilər.
Bəzi follikulyar vəziyyətlərdə isə bir follikul daxilində bir neçə incə tük toplanması qara nöqtəyə bənzər görünüş yarada bilər.
Bu səbəbdən dəridə görünən bütün tünd nöqtələri sadəcə geniş məsamə hesab etmək düzgün deyil.
Hormonal dəyişikliklər məsamələri genişləndirə bilərmi?
Hormonlar piy vəzilərinin fəaliyyətini tənzimləyən mühüm bioloji amillərdəndir.
Xüsusilə androgen hormonları sebum istehsalına təsir göstərir.
Yeniyetməlik dövründə androgenlərin təsiri artdıqda dəri daha çox yağlana və follikulyar çıxışlar daha nəzərəçarpan görünə bilər.
Lakin hormonal təsir bütün insanlarda eyni deyil.
Bəzi şəxslərdə hormon səviyyələri normal olduğu halda piy vəzilərinin həmin hormonlara həssaslığı daha yüksək ola bilər.
Yeniyetməlik dövründə məsamələr niyə nəzərə çarpır?
Yeniyetməlik zamanı piy vəzilərinin fəaliyyəti artır.
Bu mərhələdə alın, burun və yanaqlarda yağlanma, qara nöqtələr və məsamələrin daha aydın görünməsi müşahidə edilə bilər.
Bəzi insanlarda bu dəyişikliklər əsasən sebum istehsalı ilə əlaqəli olur.
Digərlərində isə artıq sebumla yanaşı follikul daxilində ölü dəri hüceyrələrinin toplanması da rol oynayır.
Lakin yeniyetməlik dövründə görünən bütün məsamələr akne xəstəliyinin əlaməti deyil.
Menstrual sikl məsamələrin görünüşünü dəyişirmi?
Bəzi qadınlarda menstrual siklin müxtəlif mərhələlərində dəri yağlanması dəyişə bilər.
Bu hormonal dalğalanmalar məsamələrin görünüşünə də müəyyən təsir göstərə bilər.
2006-cı ildə aparılmış sebum və məsamə ölçüsü tədqiqatında qadın iştirakçılarda ovulyasiya mərhələsində məsamə ölçüsünün müəyyən artımı müşahidə edilib.
Lakin bu nəticə bütün qadınlarda hər menstrual sikldə eyni dəyişikliyin yarandığını göstərmir.
Məsamələrin uzunmüddətli görünüşü ilə qısamüddətli hormonal dəyişiklikləri bir-birindən fərqləndirmək lazımdır.
Hormonal pozuntu geniş məsamələrin əsas səbəbidirmi?
Geniş məsamələrin olması təkbaşına hormonal xəstəlik göstəricisi deyil.
Lakin yağlanma və akne ilə yanaşı menstrual nizamsızlıq, artıq tüklənmə və saçların seyrəlməsi kimi əlamətlər də varsa, hormonal səbəblər ayrıca qiymətləndirilə bilər.
Belə vəziyyətlərdə məsamələrin görünüşü əsas diaqnostik göstərici sayılmır.
Əsas diqqət digər klinik əlamətlərə yönəldilir.
Qara nöqtələr məsamələrin genişlənməsinə səbəb olurmu?
Qara nöqtələr açıq komedon adlanan akne elementləridir.
Onlar tük follikulunun çıxışında sebum və ölü dəri hüceyrələrinin toplanması nəticəsində yaranır.
Follikulyar kanalda formalaşan tıxac məsamənin çıxışını daha nəzərəçarpan göstərə bilər.
Bu zaman dəridə kiçik, tünd rəngli nöqtələr görünür.
Məsamə tıxandıqda nə baş verir?
Normal halda follikul daxilində yaranan sebum dəri səthinə çıxır.
Lakin ölü hüceyrələrin toplanması və sebumla qarışması nəticəsində follikulyar tıxac yarana bilər.
Tıxacın üst hissəsi dəri səthinə açıqdırsa, həmin sahədəki maddələrin oksidləşməsi nəticəsində tünd görünüş yaranır.
Bu, qara nöqtənin əsas xüsusiyyətidir.
Qara nöqtənin rəngi dərinin çirkli olması ilə izah edilmir.
DermNet-in komedonların quruluşu haqqında məlumatında follikulyar tıxacların sebum və hüceyrə qalıqlarından formalaşdığı izah olunur.
Belə tıxaclar məsaməni daha aydın göstərə bilər.
Lakin bütün geniş məsamələrin daxilində komedon olmur.
Qara nöqtə olmayan məsamə də geniş görünə bilərmi?
Bəli.
Məsamənin geniş görünməsi üçün onun mütləq tıxanması lazım deyil.
Böyük follikulyar açılış, yüksək sebum istehsalı və dəri elastikliyinin azalması tıxanma olmadan da məsamənin görünüşünə təsir edə bilər.
Məsələn, yanaqlarda bərabər paylanmış geniş məsamələr mövcud ola bilər, lakin həmin nahiyədə qara nöqtələr görünməyə bilər.
Buna görə geniş məsamələri yalnız qara nöqtələrin yaranması ilə əlaqələndirmək düzgün deyil.
Qapalı komedonlar məsaməyə necə təsir edir?
Ağ nöqtələr adlanan qapalı komedonlarda follikul çıxışı dəri səthinə tam açıq olmur.
Bu zaman toplanan material dərinin altında xırda qabarıqlıq yarada bilər.
Belə törəmələr dəri səthini nahamar göstərə bilər.
Lakin hər ağ nöqtə məsamənin daimi genişlənməsinə səbəb olmur.
Komedonların yaratdığı səthi dəyişikliklərlə follikulun anatomik ölçüsü ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Sebaceous filament və qara nöqtə arasında hansı fərq var?
Burun nahiyəsində görünən xırda boz, sarımtıl və ya açıq qəhvəyi nöqtələr çox vaxt qara nöqtə hesab edilir.
Lakin bunların bir hissəsi normal piy filamentləri ola bilər.
Piy filamentləri, yəni sebaceous filaments, follikul daxilində sebumun dəri səthinə daşınmasına kömək edən strukturlardır.
Onlar dərinin normal anatomik və fizioloji xüsusiyyətlərindən biridir.
Piy filamentləri necə görünür?
Piy filamentləri adətən:
- kiçik ölçülü;
- bir-birinə yaxın;
- nisbətən bərabər paylanmış;
- boz, sarımtıl və ya açıq qəhvəyi rəngli;
- dəri səthi ilə eyni səviyyədə
görünür.
Bu strukturlar xüsusilə burun və onun ətrafında nəzərə çarpa bilər.
Qara nöqtələr isə çox vaxt daha tünd rəngli və müəyyən follikulyar tıxacla əlaqəli olur.
Cleveland Clinic-in piy filamentləri ilə qara nöqtələrin fərqi haqqında məlumatında piy filamentlərinin normal dəri strukturu olduğu və akne elementi hesab edilmədiyi qeyd edilir.
Niyə piy filamentləri geniş məsamə ilə qarışdırılır?
Piy filamentləri follikulun çıxışını daha aydın göstərə bilər.
Xüsusilə dəridə sebum çox olduqda həmin nöqtələr daha nəzərəçarpan görünür.
Bu zaman insan bütün nöqtələri geniş və tıxanmış məsamə kimi qiymətləndirə bilər.
Lakin normal piy filamentinin görünməsi məsamədə xəstəlik olduğunu göstərmir.
Bundan əlavə, dəridəki hər tünd nöqtəni sıxmağa çalışmaq qıcıqlanma yarada bilər.
Burun üzərində görünən tünd nöqtələrin səbəbi müəyyən edilərkən piy filamentləri ilə həqiqi komedonların fərqləndirilməsi vacibdir.
Yaş artdıqca məsamələr niyə daha geniş görünür?
Yaşlanma prosesində dərinin struktur və mexaniki xüsusiyyətləri dəyişir.
Bu dəyişikliklərdən biri elastikliyin və möhkəmliyin tədricən azalmasıdır.
Dərinin möhkəmliyində kollagen lifləri, elastiklik xüsusiyyətlərində isə elastin və digər hüceyrəxarici strukturlar mühüm rol oynayır.
Yaş artdıqca bu sistemlərdə baş verən dəyişikliklər follikulyar çıxışların ətrafında dəstəyin azalmasına səbəb ola bilər.
Nəticədə məsamələr daha geniş və ya uzunsov görünə bilər.
Kollagenin azalması məsamələrə necə təsir edir?
Kollagen dərinin struktur dayanıqlığını təmin edən əsas zülallardan biridir.
Yaşlanma və digər təsirlər nəticəsində kollagenin miqdarı və təşkilatlanması dəyişə bilər.
Bu zaman məsamə ətrafındakı toxumanın mexaniki dəstəyi zəifləyə bilər.
Məsamələr dərinin səthində kiçik çökəkliklər kimi göründüyündən ətraf toxumanın vəziyyəti onların nə qədər nəzərəçarpan olmasına təsir edir.
Dəri daha az möhkəm olduqda follikulyar açılışların sərhədləri daha aydın görünə bilər.
Dərinin elastikliyi niyə vacibdir?
Elastiklik dərinin mexaniki təsirdən sonra əvvəlki vəziyyətinə qayıtmaq qabiliyyəti ilə əlaqəlidir.
Elastiklik azaldıqda dərinin səthi quruluşunda dəyişikliklər yarana bilər.
2013-cü ildə Skin Research and Technology jurnalında dərc olunan məsamə ölçüsü və dəri elastikliyi üzrə tədqiqatda 60 iştirakçının göstəriciləri qiymətləndirilib.
Tədqiqatda dəri elastikliyinin azalması ilə məsamələrin daha böyük görünməsi arasında əlaqə müşahidə edilib.
Lakin yaşın özü ilə məsamə ölçüsü arasında əlaqə həmin tədqiqatda bütün göstəricilər üzrə aydın olmayıb.
Bu nəticə yaşlanmanın təsirinin yalnız insanın yaşı ilə deyil, dərinin faktiki struktur vəziyyəti ilə əlaqəli olduğunu göstərir.
Məsamələr yaşla uzunsov görünə bilərmi?
Bəzi insanlarda yaş artdıqca yanaq məsamələrinin forması dəyişir.
Gənc yaşda daha dairəvi görünən follikulyar çıxışlar sonrakı dövrlərdə uzunsov və ya oval formada nəzərə çarpa bilər.
Bu görünüş dərinin elastikliyinin azalması və səthdəki mexaniki dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.
Lakin bütün insanlarda məsamələrin forması eyni istiqamətdə dəyişmir.
Genetik xüsusiyyətlər, günəşə məruz qalma və əvvəlki dəri problemləri də nəticəyə təsir göstərir.
Günəş şüaları məsamələrin genişlənməsinə necə səbəb olur?
Günəşin ultrabənövşəyi şüaları dərinin müxtəlif strukturlarına təsir göstərir.
Uzunmüddətli və təkrarlanan UV təsiri kollagen və elastik liflərlə əlaqəli dəyişikliklərə səbəb ola bilər.
Bu proses fotoqocalma adlanır.
Fotoqocalma zamanı dərinin möhkəmliyi və elastikliyi azala, səth teksturası dəyişə bilər.
Bu dəyişikliklər məsamələrin daha nəzərəçarpan görünməsinə şərait yaradır.
UV şüaları kollagenə necə təsir edir?
Ultrabənövşəyi şüalar dəridə oksidləşdirici stress və müxtəlif hüceyrədaxili siqnal proseslərini aktivləşdirə bilər.
Bu proseslər kollagenin parçalanmasında iştirak edən fermentlərin fəaliyyətinə təsir göstərir.
Uzunmüddətli UV təsiri nəticəsində kollagen quruluşunun zəifləməsi və elastik toxumada dəyişikliklər baş verə bilər.
Bu dəyişikliklər dərinin ümumi teksturasına və follikulyar açılışların görünüşünə təsir edir.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının geniş məsamələrin səbəbləri haqqında tövsiyələrində günəşdən zədələnmiş dəridə möhkəmliyin azalmasının məsamələri daha nəzərəçarpan göstərə bildiyi izah edilir.
Fotoqocalma ilə təbii yaşlanmanın fərqi
Təbii yaşlanma orqanizmdə zamanla baş verən bioloji dəyişikliklərdir.
Fotoqocalma isə günəş şüalarının uzunmüddətli təsiri ilə əlaqəli dəri dəyişikliklərini ifadə edir.
Bu iki proses eyni vaxtda baş verə bilər.
Məsələn, eyni yaşda olan iki insandan günəşə daha çox məruz qalan şəxsdə dərinin elastikliyi və teksturası fərqli ola bilər.
Lakin məsamələrin görünüşünü yalnız günəş təsirinə əsasən izah etmək düzgün deyil.
Sebum istehsalı və follikul quruluşu da əhəmiyyətli rol oynayır.
Günəş məsamələri birbaşa açırmı?
Günəş şüalarının məsamələri mexaniki şəkildə açması kimi sadə bir proses mövcud deyil.
Məsamələr qapı kimi açılıb-bağlanan strukturlar deyil.
UV təsiri əsasən dəri toxumasının uzunmüddətli dəyişiklikləri ilə əlaqəli olaraq məsamələrin görünüşünü artıra bilər.
Bu səbəbdən günəşdən sonra məsamələrin daha aydın görünməsi ilə onların anatomik olaraq dərhal genişlənməsi eyni anlayış deyil.
Akne məsamələrin geniş görünməsinə səbəb ola bilərmi?
Akne tük follikulları və piy vəziləri ilə əlaqəli dermatoloji xəstəlikdir.
Onun yaranmasında sebum istehsalı, follikulyar keratinləşmə, mikrobioloji proseslər və iltihab iştirak edir.
Akne ilə geniş məsamələr arasında müəyyən əlaqələr müşahidə olunur.
Lakin bütün akne növlərinin və bütün səpgilərin məsamə ölçüsünə eyni təsir göstərdiyini söyləmək düzgün deyil.
Təkrarlanan komedonlar
Qara və ağ nöqtələrin təkrarlanması follikulyar kanallarda sebum və hüceyrə qalıqlarının toplanması ilə əlaqəlidir.
Bu vəziyyət məsamələrin daha aydın görünməsinə səbəb ola bilər.
Lakin komedonun aradan qalxmasından sonra hər zaman qalıcı geniş məsamə yaranmır.
Nəticə follikulun quruluşundan və ətraf toxumanın vəziyyətindən asılıdır.
İltihablı aknenin təsiri
İltihablı akne zamanı follikul ətrafındakı toxumalarda iltihabi proses baş verir.
Bu proses müəyyən hallarda follikulyar quruluşa və ətraf dəri toxumasına təsir göstərə bilər.
DermNet-in geniş məsamələr haqqında tibbi məlumatında təkrarlanan iltihablı aknenin follikul çıxışları ətrafında struktur zəifliyinə və daha nəzərəçarpan məsamələrə səbəb ola biləcəyi qeyd edilir.
Lakin bu, hər iltihablı sızanaqdan sonra geniş məsamə yaranacağı demək deyil.
İltihabın dərinliyi, davametmə müddəti və fərdi sağalma xüsusiyyətləri nəticəyə təsir edir.
Akne ağırlığı ilə məsamə ölçüsü arasında birbaşa əlaqə varmı?
Bütün tədqiqatlar bu əlaqəni eyni şəkildə göstərmir.
Məsələn, bəzi araşdırmalarda aknenin mövcudluğu ilə məsamələrin daha nəzərəçarpan olması arasında əlaqə müəyyən edilib.
Lakin aknenin ağırlıq dərəcəsi ilə məsamə ölçüsü arasında hər zaman güclü və ardıcıl əlaqə müşahidə olunmayıb.
Bu səbəbdən çoxsaylı sızanağı olan şəxsdə məsamələrin mütləq daha geniş olacağı qənaətinə gəlmək düzgün deyil.
Geniş məsamə ilə akne çapığı arasında hansı fərq var?
Yanaqlarda görünən xırda çökəkliklər bəzən geniş məsamə kimi qiymətləndirilir.
Lakin onların hamısı follikulyar açılış deyil.
Bəzi çökəkliklər əvvəlki iltihablı akne nəticəsində yaranmış atrofik çapıqlar ola bilər.
Atrofik çapıq dərinin müəyyən nahiyəsində toxuma itkisi və struktur dəyişikliklər nəticəsində yaranan çökəklikdir.
Geniş məsamənin görünüşü
Geniş məsamələr çox vaxt:
- xırda ölçülü;
- bir-birinə yaxın;
- müəyyən nahiyədə nisbətən bərabər paylanmış;
- follikulyar çıxışlarla əlaqəli
görünür.
Xüsusilə burun və yanaqların buruna yaxın hissəsində çoxsaylı məsamələr nəzərə çarpa bilər.
Akne çapığının görünüşü
Atrofik akne çapıqları isə müxtəlif formada ola bilər.
Məsələn, ice-pick tipli çapıqlar dar və dərin çökəkliklərə bənzəyir.
Boxcar tipli çapıqlar daha geniş və sərhədləri aydın çökəkliklər yarada bilər.
Rolling tipli çapıqlar isə dəridə dalğalı görünüşlə müşayiət oluna bilər.
Bəzi dar çapıqlar geniş məsamələrə oxşaya bilər.
Lakin onların yaranma mexanizmi fərqlidir.
Bu səbəbdən yanaqda çoxsaylı çökəkliklərin olması yalnız məsamə genişlənməsi kimi qiymətləndirilməməlidir.
Niyə bu fərq vacibdir?
Geniş məsamə follikulyar quruluşla əlaqəli olduğu halda, atrofik çapıq əvvəlki toxuma zədələnməsinin nəticəsidir.
Onların görünüşü oxşar olsa da, səbəbləri eyni deyil.
Xüsusilə əvvəllər dərin və iltihablı akne keçirən insanlarda yanaq çökəkliklərinin müəyyən hissəsi çapıqla əlaqəli ola bilər.
Belə vəziyyətlərdə səbəbin dəqiq müəyyən edilməsi vacibdir.
Dəri elastikliyinin azalması yanaq məsamələrinə niyə daha çox təsir edir?
Yanaq nahiyəsində geniş məsamələrin görünməsi yalnız sebum istehsalı ilə izah edilmir.
Dərinin mexaniki xüsusiyyətləri də bu bölgədə mühüm rol oynaya bilər.
Yanaqların dəri səthi burun və alın nahiyəsindən fərqli anatomik quruluşa malikdir.
Yaşlanma, günəş təsiri və əvvəlki iltihabi proseslər nəticəsində yaranan struktur dəyişikliklər yanaq səthində daha aydın görünə bilər.
Dəri möhkəmliyi ilə məsamə sərhədləri
Məsamənin görünüşü onun öz ölçüsündən əlavə ətraf dərinin hansı formada yerləşməsindən asılıdır.
Dəri daha möhkəm olduqda məsamənin ətrafındakı səth nisbətən bərabər görünə bilər.
Möhkəmlik azaldıqda isə kiçik çökəkliklərin sərhədləri daha aydın seçilə bilər.
Bu, xüsusilə yan işıqlandırmada nəzərə çarpır.
Niyə yanaqlarda məsamələr zamanla daha aydın görünür?
Bəzi insanlarda yanaq məsamələri gənc yaşlarda az nəzərə çarpır.
Zamanla dəri elastikliyi azaldıqda onların görünüşü dəyişə bilər.
Əgər şəxsdə əvvəlki akne çapıqları və ya günəşlə əlaqəli dəri zədələnməsi də varsa, səthin qeyri-bərabərliyi daha aydın görünə bilər.
Belə vəziyyətlərdə geniş məsamə ilə digər tekstura dəyişikliklərinin birlikdə mövcud olması mümkündür.
Bu səbəbdən yanaq nahiyəsində məsamələrin görünüşünü yalnız dərinin yağlanmasına əsasən izah etmək düzgün deyil.
Dəriyə qulluq məhsulları məsamələrin geniş görünməsinə səbəb ola bilərmi?
Bəzi kosmetik məhsullar follikulyar tıxanmaya meylli dəridə komedonların yaranmasına kömək edə bilər.
Bu, xüsusilə müəyyən qalın teksturalı və komedogen xüsusiyyətli formullarla əlaqəli ola bilər.
Lakin tərkibində yağ olan hər məhsulun məsamələri tıxadığını söyləmək düzgün deyil.
Məhsulun təsiri onun ümumi formulundan, tətbiq miqdarından və dərinin fərdi xüsusiyyətlərindən asılıdır.
Komedogen məhsulların təsiri
Komedogen məhsullar müəyyən insanlarda follikul çıxışlarının tıxanmasına şərait yarada bilər.
Bu zaman qara və ağ nöqtələr yaranır.
Məsamə daxilindəki tıxac həmin nahiyəni daha nəzərəçarpan göstərə bilər.
Amerika Dermatologiya Akademiyasının məsamələrin görünüşü haqqında məlumatında komedogen olmayan məhsulların seçilməsi xüsusilə məsamə tıxanmasına meylli şəxslər üçün tövsiyə edilir.
Lakin məhsulun komedogen olub-olmaması yalnız bir komponentə görə müəyyən edilmir.
Makiyaj məsamələri genişləndirirmi?
Makiyajın özü bütün insanlarda məsamələri genişləndirmir.
Lakin müəyyən məhsullar dəriyə uyğun olmadıqda komedonların yaranmasına və məsamələrin daha nəzərəçarpan görünməsinə kömək edə bilər.
Makiyaj qalıqları, sebum və ölü hüceyrələrin birlikdə toplanması da follikulyar tıxanma ilə əlaqəli ola bilər.
Bu səbəbdən makiyaj istifadə edən şəxslərdə məsamələrin görünüşünə yalnız tonal kremin örtücülüyü deyil, məhsulun dəriyə uyğunluğu da təsir göstərə bilər.
Güclü təmizləmə məsamələri böyüdə bilərmi?
Dərini sərt şəkildə sürtmək və qıcıqlandırıcı məhsullardan istifadə etmək iltihabi reaksiyaya səbəb ola bilər.
Dəri qızardıqda və səthi qeyri-bərabər olduqda məsamələr daha nəzərəçarpan görünə bilər.
Lakin güclü təmizləyicinin bütün hallarda məsamənin anatomik ölçüsünü daimi artırdığı sübut olunmayıb.
Burada əsas fərq struktur genişlənmə ilə qıcıqlanma nəticəsində yaranan müvəqqəti görünüş dəyişikliyidir.
Dərinin susuzlaşması məsamələri geniş göstərə bilərmi?
Dərinin yağlı olması onun kifayət qədər nəmləndiyi anlamına gəlmir.
Sebum miqdarı və dərinin su balansı fərqli göstəricilərdir.
Bəzi insanlarda yağlı parıltı ilə yanaşı quruluq, dartılma və səthi qabıqlanma da müşahidə edilir.
Belə vəziyyətlərdə dəri teksturası daha qeyri-bərabər görünə bilər.
Susuzlaşma məsamənin ölçüsünü dəyişirmi?
Dərinin susuzlaşması hər zaman follikulyar açılışın fiziki ölçüsünü artırmır.
Lakin səthi quruluq və dəri baryerində dəyişikliklər nəticəsində məsamələrin ətrafındakı tekstura daha aydın görünə bilər.
Xüsusilə makiyaj tətbiq edildikdə və yan işıqlandırmada xırda çökəkliklər daha çox nəzərə çarpa bilər.
Bu səbəbdən bəzi insanlar dəriləri quruduqda məsamələrin daha böyük göründüyünü müşahidə edirlər.
Lakin bu dəyişikliklərin hamısı anatomik genişlənmə kimi qiymətləndirilməməlidir.
Qabıqlanma ilə məsamə görünüşünün əlaqəsi
Dərinin səthində quru hüceyrələrin qeyri-bərabər toplanması teksturaya təsir edə bilər.
Bəzi nahiyələrdə qabıqlanma və follikulyar çıxışlar birlikdə daha aydın görünür.
Lakin qalıcı məsamə genişlənməsini yalnız dəri quruluğu ilə izah etmək düzgün deyil.
Sebum istehsalı, follikul ölçüsü və dəri elastikliyi də nəzərə alınmalıdır.
Məsamələr isti havada və ya duşdan sonra niyə daha geniş görünə bilər?
Bəzi insanlar isti duşdan, idmandan və ya buxarlı mühitdə olduqdan sonra üz məsamələrinin daha böyük göründüyünü müşahidə edirlər.
Bu görünüş dərinin temperaturu, səthi nəmliliyi və qan dövranındakı müvəqqəti dəyişikliklərlə əlaqəli ola bilər.
Lakin məsamələrin əzələvi qapı kimi açılıb-bağlanması barədə geniş yayılmış təsəvvür düzgün deyil.
İstilik məsamələri açırmı?
Tük follikulunun dəri səthinə açılan hissəsi temperatur dəyişdikdə qapı kimi aktiv şəkildə açılıb-bağlanmır.
İsti mühitdə dəri damarları genişlənə və tərləmə arta bilər.
Bu zaman dərinin rəngi, nəmliyi və səthi görünüşü dəyişir.
Belə dəyişikliklər follikulyar çıxışların daha nəzərəçarpan görünməsinə səbəb ola bilər.
Lakin bu, məsamənin fiziki olaraq qısa müddətdə böyük ölçüdə açılması demək deyil.
Soyuq su məsamələri bağlayırmı?
Soyuq su da məsamələri anatomik olaraq bağlamır.
Dərinin temperaturu dəyişdikdə səthi görünüşdə müvəqqəti fərqlər yarana bilər.
Lakin bu dəyişikliklər follikul çıxışlarının struktur ölçüsünü daimi dəyişdirmir.
Buna görə məsamələrin görünüşünü yalnız isti və soyuq suyun təsiri ilə izah etmək düzgün deyil.
Kişilərdə üz məsamələri niyə daha geniş görünə bilər?
Bəzi araşdırmalarda kişilərdə üz məsamələrinin daha nəzərəçarpan olduğu müşahidə edilib.
Bu fərq androgen hormonlarının təsiri, sebum istehsalı və dərinin struktur xüsusiyyətləri ilə əlaqəli ola bilər.
Lakin bütün kişilərin məsamələri qadınlardan daha geniş deyil.
Fərdi dəri xüsusiyyətləri burada da mühüm rol oynayır.
Sebum istehsalındakı fərqlər
Kişilərdə androgen hormonlarının təsiri piy vəzilərinin fəaliyyətinə təsir göstərə bilər.
Bəzi şəxslərdə sebum istehsalı daha yüksək olduğuna görə follikulyar çıxışlar daha aydın görünür.
Lakin androgenlərin təsirinə fərdi həssaslıq fərqləndiyindən eyni yaşda olan kişilərin dəri tipi də eyni olmur.
Dəri quruluşunun rolu
Dərinin qalınlığı, follikulyar vahidlərin xüsusiyyətləri və elastikliyi də cinslər arasında müəyyən fərqlər göstərə bilər.
Məsamə ölçüsünü araşdıran bəzi tədqiqatlarda kişi cinsi daha böyük məsamə göstəriciləri ilə əlaqəli olub.
Lakin bu nəticələrin bütün yaş və etnik qruplara eyni şəkildə tətbiqi məhduddur.
Buna görə cins təkbaşına məsamələrin geniş görünməsinin səbəbini müəyyən etmir.
Üzdə məsamələr niyə yalnız müəyyən nahiyələrdə geniş görünür?
Məsamələrin üzün bütün hissələrində eyni ölçüdə olmaması normaldır.
Dərinin müxtəlif nahiyələrində piy vəzilərinin sıxlığı, follikulların quruluşu və toxumanın mexaniki xüsusiyyətləri fərqlənir.
Bu səbəbdən burunda, alında və yanaqlarda görünən məsamələr eyni səbəbdən nəzərəçarpmaya bilər.
Burunda geniş məsamələr
Burun nahiyəsində çoxsaylı piy vəziləri və nəzərəçarpan follikulyar çıxışlar yerləşir.
Bu sahədə sebum və piy filamentləri daha aydın görünə bilər.
Burundakı kiçik tünd nöqtələrin hamısı qara nöqtə deyil.
Bəzi hallarda onlar normal piy filamentləridir.
Bu səbəbdən burun üzərində çoxsaylı nöqtələrin olması avtomatik olaraq akne və ya patoloji məsamə genişlənməsi demək deyil.
Alında geniş məsamələr
Alın nahiyəsi də sebum istehsalının daha nəzərəçarpan olduğu sahələrdəndir.
Burada geniş məsamələr yağlı dəri xüsusiyyətləri ilə əlaqəli ola bilər.
Bundan əlavə, saç üçün istifadə olunan bəzi məhsulların alın nahiyəsinə keçməsi komedonların yaranmasına təsir göstərə bilər.
Lakin bütün alın məsamələrini kosmetik məhsullarla əlaqələndirmək düzgün deyil.
Yanaqlarda geniş məsamələr
Yanaqlarda məsamələrin görünüşünə həm sebum, həm də dəri elastikliyi təsir göstərə bilər.
Xüsusilə buruna yaxın yanaq nahiyəsində məsamələr daha aydın görünə bilər.
Yaş artdıqca və dəri möhkəmliyi azaldıqca yanaq məsamələrinin görünüşü dəyişə bilər.
Əvvəlki akne çapıqları da bu sahədə geniş məsamələrlə qarışdırıla bilər.
Buna görə yanaq nahiyəsindəki çökəkliklərin səbəbi ayrıca qiymətləndirilməlidir.
Məsamələrin geniş görünməsi dəri xəstəliyinin əlamətidirmi?
Geniş məsamələr çox vaxt kosmetik xüsusiyyət hesab edilir.
Təkcə məsamələrin böyük görünməsi ciddi dermatoloji xəstəlik olduğunu göstərmir.
Lakin bəzən geniş məsamələr başqa dəri dəyişiklikləri ilə birlikdə müşahidə edilə bilər.
Məsələn, akne zamanı komedonlar və iltihablı səpgilər mövcud ola bilər.
Bəzi follikulyar vəziyyətlərdə isə dəridə adi məsamədən fərqli xırda çökəkliklər və ya tünd nöqtələr yaranır.
Niyə hər dəlik geniş məsamə deyil?
Dərinin səthində görünən kiçik çökəkliklər müxtəlif səbəblərdən yarana bilər.
Bunlara:
- normal follikulyar açılışlar;
- geniş görünən məsamələr;
- qara nöqtələr;
- atrofik akne çapıqları;
- müəyyən follikulyar dəri dəyişiklikləri
daxildir.
Bu vəziyyətlərin hamısı adi gözlə oxşar görünə bilər.
Lakin onların yaranma mexanizmi fərqlidir.
Xüsusilə dəridə yeni yaranmış, qeyri-adi və ya sürətlə dəyişən çökəkliklər varsa, onları avtomatik olaraq geniş məsamə hesab etmək düzgün deyil.
Məsamə ilə birlikdə qızartı və qabıqlanma varsa
Dəridə məsamələrin nəzərəçarpan olması ilə yanaşı davamlı qızartı, qabıqlanma və qaşınma müşahidə edilirsə, başqa dermatoloji vəziyyət də mövcud ola bilər.
Məsələn, müəyyən iltihabi dəri xəstəlikləri səthi teksturanı dəyişdirə bilər.
Belə hallarda əsas problem yalnız məsamənin ölçüsü olmaya bilər.
Bu səbəbdən digər simptomların nəzərə alınması vacibdir.
Geniş məsamələr necə qiymətləndirilir?
Məsamələrin səbəbinin müəyyən edilməsi adətən dərinin klinik görünüşünün qiymətləndirilməsi ilə başlayır.
Dermatoloq məsamələrin yerləşdiyi nahiyəni, paylanmasını, sebum səviyyəsini və əlavə dəri dəyişikliklərini nəzərə alır.
Xüsusilə geniş məsamələr ilə komedonların və akne çapıqlarının fərqləndirilməsi vacibdir.
Dərinin yağlılıq səviyyəsi
Dərinin sebum istehsalı klinik görünüş əsasında təxmini qiymətləndirilə bilər.
Elmi tədqiqatlarda isə dəri səthindəki sebumun ölçülməsi üçün xüsusi cihazlardan istifadə olunur.
Məsələn, Sebumeter tipli cihazlar dəri səthindəki sebum göstəricilərini qiymətləndirmək üçün tətbiq edilir.
Lakin belə cihazlar bütün dermatoloji konsultasiyalarda zəruri deyil.
Məsamələrin yerləşməsi və forması
Məsamələrin dairəvi, oval və ya uzunsov görünməsi müəyyən struktur xüsusiyyətlər haqqında məlumat verə bilər.
Bundan əlavə, onların burun, alın və ya yanaqlarda daha çox müşahidə edilməsi mümkün səbəblərin qiymətləndirilməsinə kömək edir.
Məsələn, burunda piy filamentləri daha nəzərəçarpan ola bilər.
Yanaqlarda isə dəri elastikliyinin azalması və əvvəlki akne çapıqları da nəzərə alınmalıdır.
Dermatoskopik qiymətləndirmə
Bəzi hallarda dəri səthindəki dəyişikliklərin daha ətraflı qiymətləndirilməsi üçün dermatoskopiya istifadə oluna bilər.
Bu üsul böyüdülmüş görüntü vasitəsilə follikulyar strukturların və müəyyən dəri törəmələrinin xüsusiyyətlərini görməyə kömək edir.
Lakin hər geniş məsamə şikayətində xüsusi aparat müayinəsi tələb olunmur.
Müayinə ehtiyacı klinik vəziyyətə əsasən müəyyən edilir.
Məsamələrin genişlənməsi haqqında nə vaxt dermatoloqa müraciət etmək lazımdır?
Geniş məsamələr əksər hallarda estetik narahatlıq yaradır və ciddi sağlamlıq problemi hesab edilmir.
Lakin bəzi vəziyyətlərdə əlavə dermatoloji qiymətləndirmə məqsədəuyğun ola bilər.
Xüsusilə aşağıdakı hallarda müayinə faydalıdır:
- Məsamələrə bənzəyən çökəkliklər qəfil yaranıbsa.
- Dəri səthində qeyri-adi forma və struktur dəyişiklikləri varsa.
- Məsamələrlə birlikdə davamlı iltihablı sızanaqlar müşahidə edilirsə.
- Yanaqlardakı çökəkliklərin akne çapığı olub-olmadığı aydın deyilsə.
- Dəridə davamlı qızartı, yanma və qabıqlanma varsa.
- Məsamələrə bənzəyən tünd nöqtələr sürətlə dəyişirsə.
- Problem dəri səthində nəzərəçarpan nahamarlıqla müşayiət olunursa.
Dermatoloji qiymətləndirmə zamanı dəri tipinin və məsamə görünüşünün səbəbləri birlikdə nəzərə alınır.
Bəzi insanlarda əsas amil sebum istehsalı olduğu halda, digərlərində yaşlanma, dəri elastikliyi və ya əvvəlki iltihabi dəyişikliklər daha mühüm rol oynaya bilər.
Vəfa Clinic-də dermatoloji müayinə zamanı dəri səthindəki dəyişikliklər, akne, çapıq və digər dermatoloji şikayətlər qiymətləndirilərək onların xüsusiyyətləri müəyyən edilə bilər.
Geniş məsamələrin səbəbini yalnız dəriyə yaxından baxmaqla və ya internetdəki şəkillərlə müqayisə aparmaqla dəqiq müəyyən etmək hər zaman mümkün deyil.
Xüsusilə məsaməyə bənzəyən dəyişikliklər digər simptomlarla birlikdə müşahidə edilirsə, fərqli dermatoloji vəziyyətlərin istisna edilməsi vacibdir.
Üzdə məsamələrin genişlənməsi ilə bağlı əsas məqamlar
Üzdə geniş məsamələrin yaranması və nəzərəçarpan görünməsi çoxamilli prosesdir.
Əsas mexanizmlər sebum istehsalının yüksək olması, tük follikullarının ölçüsü və məsamə ətrafındakı dərinin elastikliyinin azalması ilə əlaqəlidir.
Genetik xüsusiyyətlər dərinin başlanğıc quruluşunu müəyyən edən amillərdən biridir. Hormonal dəyişikliklər isə xüsusilə sebum istehsalına təsir göstərə bilər.
Yaşlanma və günəş şüalarının uzunmüddətli təsiri dərinin möhkəmliyini zəiflədərək məsamələrin görünüşünü artıra bilər.
Qara nöqtələr və bəzi akne dəyişiklikləri də follikulyar çıxışların daha nəzərəçarpan olmasına səbəb ola bilər. Lakin normal piy filamentləri və atrofik akne çapıqları geniş məsamələrdən fərqləndirilməlidir.
Bütün bu amillər göstərir ki, geniş məsamələrin olması yalnız yağlı dəriyə, dəri gigiyenasına və ya yaşlanmaya bağlı deyil.
Dəridəki məsamələr normal anatomik strukturlardır. Onların görünüşündəki fərqlər çox vaxt fərdi dəri xüsusiyyətləri ilə əlaqəli olur.
Əsas məsələ geniş məsamələrin hansı səbəbdən nəzərəçarpan olduğunu və onların başqa dermatoloji dəyişikliklərlə əlaqəli olub-olmadığını müəyyən etməkdir.
Üzdə məsamələrin genişlənməsi haqqında tez-tez verilən suallar
Üzdə məsamələr niyə genişlənir?
Üzdə məsamələrin geniş görünməsinin əsas səbəbləri artıq sebum istehsalı, tük follikullarının ölçüsü və dərinin elastikliyinin azalmasıdır. Genetik xüsusiyyətlər, hormonal dəyişikliklər, yaşlanma, günəş şüalarının təsiri və akne ilə əlaqəli proseslər də məsamələrin görünüşünə təsir göstərə bilər. Səbəb hər insanda eyni deyil.
Yağlı dəri məsamələrin genişlənməsinə səbəb olurmu?
Yağlı dəri ilə geniş məsamələr arasında müəyyən əlaqə mövcuddur. Sebum istehsalının yüksək olması follikulyar çıxışların daha nəzərəçarpan görünməsi ilə əlaqəli ola bilər. Lakin yağlı dərisi olan bütün insanlarda məsamələr mütləq geniş olmur. Follikul quruluşu və dəri elastikliyi də rol oynayır.
Burundakı məsamələr niyə daha böyük görünür?
Burun nahiyəsində piy vəziləri və follikulyar çıxışlar daha nəzərəçarpan ola bilər. Bu sahədə sebumun toplanması və normal piy filamentləri də xırda nöqtələrin daha aydın görünməsinə səbəb ola bilər. Burundakı bütün tünd nöqtələr qara nöqtə və ya patoloji genişlənmiş məsamə hesab edilmir.
Yaş artdıqca məsamələr genişlənirmi?
Yaş artdıqca dərinin kollagen və elastik liflərində dəyişikliklər baş verə bilər. Dərinin möhkəmliyi və elastikliyi azaldıqda follikulyar açılışlar daha nəzərəçarpan görünə bilər. Lakin bu proses hər insanda eyni sürətlə baş vermir. Genetik xüsusiyyətlər, sebum və günəşə məruz qalma da nəticəyə təsir edir.
Qara nöqtələr məsamələri böyüdürmü?
Qara nöqtələr follikul daxilində sebum və ölü hüceyrələrin toplanması nəticəsində yaranır. Bu tıxaclar məsamə çıxışını daha nəzərəçarpan göstərə bilər. Lakin bütün qara nöqtələr qalıcı geniş məsamə yaratmır və hər geniş məsamənin daxilində komedon olmur.
Günəş şüaları məsamələrin geniş görünməsinə səbəb ola bilərmi?
Bəli. Günəşin ultrabənövşəyi şüaları uzunmüddətli təsir nəticəsində dərinin kollagen və elastik strukturlarına zərər verə bilər. Dərinin möhkəmliyi azaldıqda məsamələr daha nəzərəçarpan görünə bilər. Lakin günəş məsamələri qapı kimi birbaşa açmır. Təsir əsasən dəri toxumasındakı struktur dəyişikliklərlə əlaqəlidir.
Üzdə geniş məsamələr dəri xəstəliyinin əlamətidirmi?
Geniş məsamələr əksər hallarda normal dəri quruluşunun estetik xüsusiyyəti hesab olunur. Lakin bəzi hallarda komedonlar, iltihablı akne, atrofik çapıqlar və başqa dermatoloji dəyişikliklər geniş məsaməyə bənzər görünüş yarada bilər. Əgər məsamələrə bənzəyən dəyişikliklər qəfil yaranırsa və ya başqa simptomlarla müşayiət olunursa, dermatoloq qiymətləndirməsi məqsədəuyğundur.